Παρά τις έντονες προσπάθειες που καταβλήθηκαν το τελευταίο διάστημα για την προώθηση του φιλόδοξου έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας Κύπρου Ισραήλ μέσω Κρήτης, οι εργασίες φαίνεται να έχουν παγώσει, με τις συνέπειες να διαφαίνονται ήδη στον ενεργειακό και γεωπολιτικό χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου.
Το έργο EuroAsia Interconnector θεωρήθηκε εδώ και χρόνια ως μία στρατηγική υποδομή υψηλής γεωπολιτικής σημασίας, που θα συνέδεε το Ισραήλ με την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω της Κύπρου και της Ελλάδας, εξασφαλίζοντας ενεργειακή ασφάλεια, διαφοροποίηση πηγών και απεξάρτηση από μη φιλικές προς τη Δύση δυνάμεις.
Ωστόσο, παρά την τεχνική ωριμότητα του έργου και την επίσημη στήριξη τόσο από την Κομισιόν όσο και από τα εμπλεκόμενα κράτη, οι εργασίες εγκατάστασης του καλωδίου καθυστέρησαν δραματικά. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η βασική αιτία πίσω από αυτή την εξέλιξη δεν είναι ούτε τεχνική ούτε οικονομική. Είναι πολιτική και συγκεκριμένα γεωπολιτική με φόντο την εμμονική και συστηματική προσπάθεια της Τουρκίας να ελέγξει την Ανατολική Μεσόγειο.
Πιο συγκεκριμένα, η Άγκυρα έχει καταστήσει σαφές τόσο δημοσίως όσο και μέσω παρασκηνιακών καναλιών, ότι δεν προτίθεται να ανεχτεί οποιαδήποτε ενεργειακή ή άλλου τύπου πρωτοβουλία στην Ανατολική Μεσόγειο που να αγνοεί τις δικές της αξιώσεις. Ειδικά όταν πρόκειται για την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία, η Τουρκία αντιδρά επιθετικά ακόμη και όταν πρόκειται για έργα που δεν έχουν στρατιωτικό χαρακτήρα, όπως ένα ηλεκτρικό καλώδιο.
Η πάγια τουρκική θέση είναι ότι καμία χώρα ,ούτε καν εντός των διεθνών υδάτων, δεν δικαιούται να αναπτύσσει δραστηριότητες χωρίς τη δική της έγκριση, εφόσον αυτές βρίσκονται πέραν των 6 ναυτικών μιλίων από τα ελληνικά νησιά ή στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή που η ίδια θεωρεί γκρίζα. Παρά το γεγονός ότι το καλώδιο δεν σχετίζεται με οπλικά συστήματα, η Τουρκία φέρεται να άσκησε έντονη πίεση, τόσο σε πολιτικό όσο και σε διπλωματικό επίπεδο, εμποδίζοντας την πρόοδο του έργου.
Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι ασκήθηκαν παρασκηνιακές πιέσεις από την Άγκυρα προς εταιρείες που συμμετέχουν στο έργο, αλλά και προς διεθνείς οργανισμούς και χώρες που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως εγγυήτριες της υλοποίησης. Η ελληνική πλευρά, αν και εξέφρασε επίσημα την προσήλωσή της στο έργο, δεν κατόρθωσε να εξασφαλίσει την απαραίτητη διπλωματική κάλυψη για να προχωρήσει με αποφασιστικότητα, με αποτέλεσμα την ουσιαστική αδράνεια.
Η εξέλιξη αυτή συνιστά ένα σοβαρό διπλωματικό και γεωπολιτικό πισωγύρισμα για την Ελλάδα. Αφενός, αποδυναμώνεται η στρατηγική της χώρας να καταστεί ενεργειακός κόμβος στην Ανατολική Μεσόγειο, ενισχύοντας τη θέση της στην ΕΕ. Αφετέρου, στέλνει το μήνυμα πως η Τουρκία μπορεί να ασκεί βέτο ακόμα και σε ειρηνικές υποδομές, ενισχύοντας την εικόνα μιας περιοχής στην οποία οι πρωτοβουλίες υπόκεινται στον τουρκικό παράγοντα.
Ταυτόχρονα, οι σύμμαχοι της Ελλάδας, κυρίως το Ισραήλ, ενδέχεται να επαναξιολογήσει τον βαθμό στον οποίο μπορεί να στηριχθεί στην Αθήνα για στρατηγικές συνεργασίες. Το κύρος της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής υφίσταται πλήγμα, και η αναγκαιότητα για μια πιο αποφασιστική και πολυεπίπεδη προσέγγιση καθίσταται πιο επιτακτική από ποτέ.
Σε κάθε περίπτωση, το πάγωμα του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης δεν είναι απλώς μια καθυστέρηση σε ένα τεχνικό χρονοδιάγραμμα. Είναι μια ένδειξη ότι η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει ένα πεδίο συγκρούσεων συμφερόντων, όπου η ατολμία μπορεί να κοστίσει στρατηγικές ευκαιρίες. Για την Ελλάδα, η πρόκληση είναι πλέον να διαμορφώσει μια ενιαία, συνεκτική και τολμηρή εξωτερική πολιτική, που θα υποστηρίζεται από συμμάχους και θα διεκδικεί δυναμικά τον ρόλο της χώρας στο γεωπολιτικό τοπίο της περιοχής.