Παρά τις έντονες διπλωματικές πρωτοβουλίες και το πρόσφατο τηλεφώνημα μεταξύ του Βλαντίμιρ Πούτιν και του Ντόναλντ Τραμπ –μια επικοινωνία που από κάποιους ερμηνεύθηκε ως ένδειξη αποσυμπίεσης– η στάση της Μόσχας συνεχίζει να εκπέμπει ξεκάθαρα μηνύματα: η Ρωσία δεν προτίθεται να σταματήσει την πολεμική της εκστρατεία στην Ουκρανία προτού εκπληρώσει πλήρως τους στρατηγικούς και γεωπολιτικούς της στόχους.
Η ρωσική ηγεσία εμφανίζεται, σύμφωνα με διεθνείς αναλυτές, να επιχειρεί κυρίως να κερδίσει χρόνο και να φθείρει πολιτικά, στρατιωτικά και κοινωνικά την Ουκρανία, ενώ παράλληλα παρακολουθεί τις ρωγμές και τις αμφιταλαντεύσεις στη Δύση, ειδικά σε μια χρονιά κρίσιμων εκλογών (ΗΠΑ, Ε.Ε.).
Πιο συγκεκριμένα, η Μόσχα εκμεταλλεύεται την κόπωση της διεθνούς κοινότητας, τις καθυστερήσεις στις δυτικές ενισχύσεις προς το Κίεβο, καθώς και τις διαφωνίες εντός του ΝΑΤΟ για την κλιμάκωση της εμπλοκής. Παράλληλα, χρησιμοποιεί διπλωματικά ανοίγματα (όπως το τηλεφώνημα με τον Τραμπ) ως εργαλεία για να δείξει “ευελιξία”, χωρίς στην ουσία να κάνει καμία υποχώρηση στο πεδίο.
Η στρατηγική της Ρωσίας δεν δείχνει σημάδια αλλαγής: επιδιώκει τον πλήρη έλεγχο ή τουλάχιστον την de facto κυριαρχία στα ανατολικά και νότια εδάφη της Ουκρανίας, τη διχοτόμηση ή ουδετεροποίηση του Κιέβου, και την ανατροπή της δυτικής αρχιτεκτονικής ασφαλείας στην Ανατολική Ευρώπη.
Στο πεδίο, η Ρωσία συνεχίζει σταθερά τη στρατιωτική πίεση στην Ανατολική Ουκρανία (Ντονμπάς) και σε περιοχές γύρω από την Ζαπορίζια, ενώ ενισχύει τη στρατιωτική της παρουσία με νέα κύματα επιστράτευσης και ανάπτυξης drones και πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς, ακόμα και ιρανικής και βορειοκορεατικής προέλευσης.
Παρά τις εκκλήσεις για ειρήνη, από τον ΟΗΕ, την Κίνα, και άλλες δυνάμεις, δεν φαίνεται να υπάρχει ουσιαστική ρωσική διάθεση για συμβιβασμό ή διαπραγμάτευση. Η Ρωσία θέλει, όπως όλα δείχνουν, να οδηγήσει τη σύγκρουση σε ένα πόλεμο φθοράς, με στόχο την εξάντληση των αντιπάλων της και τη διαπραγμάτευση από θέση ισχύος.
Με βάση τις σημερινές ενδείξεις, η λήξη του πολέμου δεν φαίνεται κοντινή. Ούτε η Ρωσία ούτε η Ουκρανία και κατ’ επέκταση η Δύση είναι έτοιμες για υποχωρήσεις. Αντιθέτως, η δυναμική θυμίζει άλλες παρατεταμένες συγκρούσεις της μεταψυχροπολεμικής εποχής, όπως η περίπτωση της Συρίας ή της Κορέας.
Αναμένεται ότι θα έχουμε τα παρακάτω σενάρια βραχυπρόθεσμα:
- Η Ρωσία θα συνεχίσει τη σταδιακή στρατιωτική διείσδυση στα ανατολικά και νότια μέτωπα.
- Η Ουκρανία θα βασίζεται ολοένα και περισσότερο στην ενίσχυση από τις ΗΠΑ και την ΕΕ, με αυξανόμενο όμως ρίσκο πολιτικής αβεβαιότητας (εκλογές, υποστήριξη κοινού).
- Οι ειρηνευτικές συνομιλίες είναι προσωρινές, χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα μέχρι να υπάρξει ένα σοβαρό γεωπολιτικό ή στρατιωτικό γεγονός που θα αλλάξει τη δυναμική.
Σε κάθε περίπτωση, ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει μετατραπεί σε ένα μακροπρόθεσμο γεωπολιτικό παίγνιο, στο οποίο η Ρωσία επιλέγει να φθείρει τον αντίπαλο και να κερδίσει χρόνο, παρά να επιδιώξει ειρήνη. Η απουσία σαφούς διάθεσης για εκεχειρία δεν είναι αδυναμία, αλλά στρατηγική επιλογή. Όσο η διεθνής κοινότητα και ιδίως οι ΗΠΑ δεν παρουσιάζουν ένα ενιαίο και αποφασιστικό μέτωπο, τόσο ο πόλεμος κινδυνεύει να παγιωθεί, με τεράστιο ανθρώπινο και οικονομικό κόστος και με μια Ουκρανία που θα παραμένει το αιματοβαμμένο σύνορο μεταξύ δύο κόσμων.