Η φοροδιαφυγή αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες χρόνιες παθογένειες της ελληνικής οικονομίας. Υπονομεύει τη βιωσιμότητα του κράτους πρόνοιας, επιβαρύνει δυσανάλογα τους συνεπείς πολίτες και στρεβλώνει τον ανταγωνισμό στην αγορά. Στην προσπάθεια της πολιτείας να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά αυτό το φαινόμενο, η τεχνολογία προσφέρει πλέον νέες δυνατότητες, με κυριότερη την αξιοποίηση των Big Data.
Η ανάλυση και διασταύρωση μεγάλων ποσοτήτων δεδομένων, που προέρχονται από πλήθος πηγών, όπως τα ηλεκτρονικά τιμολόγια, οι δηλώσεις ΦΠΑ, τα τραπεζικά δεδομένα, οι συναλλαγές μέσω POS, οι ασφαλιστικές εισφορές και οι καταθέσεις, μπορεί να οδηγήσει σε ριζικά αποτελεσματικότερη εποπτεία της φορολογικής συμμόρφωσης.
Πιο συγκεκριμένα, η διαχείριση και ανάλυση των Big Data επιτυγχάνεται μέσα από εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης και μηχανικής μάθησης, τα οποία επιτρέπουν τον εντοπισμό πρότυπων συμπεριφορών αλλά και αποκλίσεων από αυτές. Με αυτό τον τρόπο, οι αρμόδιες αρχές μπορούν να εντοπίζουν σε πραγματικό χρόνο ανωμαλίες στις δηλώσεις εισοδήματος, να εντοπίζουν επιχειρήσεις που δηλώνουν ζημίες, ενώ παρουσιάζουν υψηλή καταναλωτική δραστηριότητα ή να διαπιστώνουν περιπτώσεις που δεν συνάδουν οι τραπεζικές κινήσεις με τα φορολογημένα έσοδα. Παράλληλα, η χρήση γεωεντοπισμένων στατιστικών δεδομένων συμβάλλει στην ανάλυση φορολογικής συμπεριφοράς ανά περιοχή, επιτρέποντας τη στόχευση περιοχών με υψηλή παραοικονομία.
Επιπρόσθετα, το Υπουργείο Οικονομικών και η ΑΑΔΕ μπορούν να ενσωματώσουν αυτά τα εργαλεία στις υποδομές τους ώστε να δημιουργηθεί ένα ψηφιακό οικοσύστημα αυτόματης διασταύρωσης στοιχείων. Η πλατφόρμα myDATA σε συνδυασμό με τα συστήματα του Taxis, των τραπεζών, των ασφαλιστικών φορέων και των ηλεκτρονικών συναλλαγών, μπορεί να λειτουργήσει ως ενιαία βάση δεδομένων, όπου με την κατάλληλη ανάλυση θα εντοπίζονται περιπτώσεις υψηλού κινδύνου φοροδιαφυγής. Αντί για αδιάκριτους ελέγχους, το κράτος θα μπορεί να εφαρμόζει στοχευμένους ελέγχους με βάση την πραγματική πιθανότητα παραβατικότητας. Επιπλέον, η ανάπτυξη ψηφιακού φορολογικού προφίλ για κάθε φορολογούμενο, στηριγμένου σε αντικειμενικά στοιχεία, θα συμβάλει στην πιο δίκαιη μεταχείριση και στη μείωση της αυθαιρεσίας.
Μέσα από αυτή τη στρατηγική, δημιουργούνται συνθήκες που προάγουν τη φορολογική δικαιοσύνη. Οι συνεπείς φορολογούμενοι δεν θα νιώθουν ότι τιμωρούνται για την εντιμότητά τους, ενώ το κράτος θα αυξάνει τα έσοδά του χωρίς να χρειάζεται να αυξήσει τους φορολογικούς συντελεστές. Η αποδοτικότητα του φορολογικού μηχανισμού ενισχύεται, η φορολογική συνείδηση των πολιτών βελτιώνεται και η συνολική εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς ενδυναμώνεται.
Συμπερασματικά, τα Big Data δεν αποτελούν απλώς τεχνολογική καινοτομία, αλλά ένα στρατηγικό εργαλείο διακυβέρνησης. Με την ορθή αξιοποίηση τους, η ελληνική πολιτεία μπορεί να εισέλθει σε μια νέα εποχή φορολογικής διαφάνειας, ίσης μεταχείρισης και αποτελεσματικότερης είσπραξης εσόδων, θεμελιώνοντας τις βάσεις για ένα δικαιότερο και πιο βιώσιμο φορολογικό σύστημα.