Η πρόσφατη απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αφαιρέσει την Ελλάδα από τη λίστα των χωρών που αντιμετωπίζουν μακροοικονομικές ανισορροπίες αποτελεί μία από τις σημαντικότερες οικονομικές και πολιτικές εξελίξεις των τελευταίων ετών. Για πρώτη φορά μετά την έναρξη της δημοσιονομικής κρίσης το 2010, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί αναγνωρίζουν επίσημα ότι οι βασικές αδυναμίες που οδήγησαν τη χώρα στα μνημόνια και στην πολυετή επιτήρηση δεν συνιστούν πλέον συστημικό κίνδυνο για την ελληνική οικονομία και την Ευρωζώνη.
Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερο συμβολικό αλλά και ουσιαστικό χαρακτήρα. Επί δεκαέξι χρόνια η Ελλάδα βρισκόταν στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής οικονομικής επιτήρησης, περνώντας από τα μνημόνια στην ενισχυμένη εποπτεία και στη συνέχεια στο καθεστώς παρακολούθησης μέσω της διαδικασίας μακροοικονομικών ανισορροπιών. Η έξοδος από αυτή τη λίστα σηματοδοτεί την επιστροφή της χώρας σε ένα καθεστώς κανονικότητας αντίστοιχο με εκείνο των περισσότερων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η απόφαση της Κομισιόν δεν ελήφθη για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας αλλά βασίστηκε σε συγκεκριμένους οικονομικούς δείκτες που εξετάζονται κάθε χρόνο στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.
Τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα παρουσίασε ισχυρή ανάπτυξη σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, σημαντική μείωση της ανεργίας, συνεχή δημοσιονομικά πλεονάσματα, βελτίωση του τραπεζικού συστήματος και σημαντική υποχώρηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Παράλληλα, η χώρα κατέγραψε αξιοσημείωτη πρόοδο στις μεταρρυθμίσεις, στην ψηφιοποίηση του κράτους και στην προσέλκυση επενδύσεων.
Ένας από τους σημαντικότερους τομείς όπου η απόφαση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία είναι το δημόσιο χρέος. Παρότι το ελληνικό χρέος παραμένει από τα υψηλότερα ως ποσοστό του ΑΕΠ στην Ευρώπη, η δυναμική του έχει αλλάξει σημαντικά. Η σταθερή ανάπτυξη της οικονομίας, η αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ και η διατήρηση πρωτογενών πλεονασμάτων έχουν οδηγήσει σε συνεχή αποκλιμάκωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ.
Οι αγορές πλέον αξιολογούν όχι μόνο το μέγεθος του χρέους αλλά κυρίως τη δυνατότητα εξυπηρέτησής του, και η Ελλάδα εμφανίζεται πολύ πιο αξιόπιστη σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία.
Ακόμη πιο σημαντικές είναι οι επιπτώσεις για τις επενδύσεις. Οι διεθνείς επενδυτές παρακολουθούν στενά τις αξιολογήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς αποτελούν ένδειξη σταθερότητας και προβλεψιμότητας. Η έξοδος από το καθεστώς μακροοικονομικών ανισορροπιών μειώνει τον αντιλαμβανόμενο κίνδυνο της χώρας και ενισχύει την εικόνα της ως ασφαλούς επενδυτικού προορισμού. Αυτό μπορεί να μεταφραστεί σε περισσότερες ξένες άμεσες επενδύσεις, χαμηλότερο κόστος χρηματοδότησης για τις επιχειρήσεις και ευκολότερη πρόσβαση στις διεθνείς αγορές κεφαλαίου.
Η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας αποτελεί επίσης κρίσιμο στοιχείο αυτής της εξέλιξης. Η Κομισιόν αναγνωρίζει ότι οι διαρθρωτικές αδυναμίες που χαρακτήριζαν την ελληνική οικονομία έχουν περιοριστεί σημαντικά.
Ωστόσο, η ίδια η Επιτροπή επισημαίνει ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να υπολείπεται σε ορισμένους τομείς σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, όπως η παραγωγικότητα, η ταχύτητα απονομής δικαιοσύνης, η καινοτομία και η εξωστρέφεια των επιχειρήσεων. Επομένως, η έξοδος από τη λίστα δεν σημαίνει ότι τα προβλήματα εξαφανίστηκαν, αλλά ότι πλέον δεν θεωρούνται απειλή για τη μακροοικονομική σταθερότητα της χώρας.
Η αναβάθμιση της εικόνας της Ελλάδας επηρεάζει θετικά και τη σχέση της με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μετά από χρόνια κατά τα οποία η χώρα βρισκόταν στο επίκεντρο ανησυχιών και συζητήσεων για τη σταθερότητα της Ευρωζώνης, πλέον αντιμετωπίζεται ως μία οικονομία που έχει ολοκληρώσει σε μεγάλο βαθμό την προσαρμογή της.
Αυτό ενισχύει την πολιτική αξιοπιστία της χώρας στις διαπραγματεύσεις για ευρωπαϊκά ζητήματα, αυξάνει το κύρος της στους ευρωπαϊκούς θεσμούς και επιτρέπει στην ελληνική κυβέρνηση να συμμετέχει με διαφορετικό βάρος στις συζητήσεις για το μέλλον της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής.
Παράλληλα, η απόφαση αυτή στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα προς τους Έλληνες πολίτες. Η κρίση χρέους άφησε βαθιά κοινωνικά και οικονομικά τραύματα, με σημαντική απώλεια εισοδημάτων, υψηλή ανεργία και μετανάστευση χιλιάδων νέων επιστημόνων. Η αναγνώριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι η χώρα δεν αντιμετωπίζει πλέον μακροοικονομικές ανισορροπίες δεν αναιρεί τις δυσκολίες που εξακολουθούν να υπάρχουν στην καθημερινότητα των πολιτών, αλλά επιβεβαιώνει ότι η οικονομία βρίσκεται σε σαφώς πιο σταθερή βάση από ό,τι πριν από μία δεκαετία.
Το επόμενο μεγάλο στοίχημα για την Ελλάδα είναι να μετατρέψει αυτή τη δημοσιονομική και μακροοικονομική σταθερότητα σε διατηρήσιμη ευημερία. Η αύξηση των επενδύσεων, η βελτίωση των μισθών, η ενίσχυση της παραγωγικότητας, η αναβάθμιση της εκπαίδευσης και η ενίσχυση της καινοτομίας θα καθορίσουν αν η χώρα θα καταφέρει να συγκλίνει ουσιαστικά με τις πιο ανεπτυγμένες οικονομίες της Ευρώπης.
Εν κατακλείδι, η έξοδος της Ελλάδας από τη λίστα των χωρών με μακροοικονομικές ανισορροπίες αποτελεί ένα ιστορικό ορόσημο που κλείνει συμβολικά τον κύκλο της μεγάλης κρίσης χρέους, καθώς ενισχύει την αξιοπιστία της χώρας, βελτιώνει τις επενδυτικές προοπτικές, υποστηρίζει τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους και αναβαθμίζει τη θέση της Ελλάδας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σε κάθε περίπτωση, το πραγματικό ζητούμενο από εδώ και πέρα δεν είναι απλώς η διατήρηση της σταθερότητας, αλλά η αξιοποίησή της ως εφαλτήριο για μια περίοδο μακροχρόνιας ανάπτυξης, υψηλότερης ανταγωνιστικότητας και ουσιαστικής βελτίωσης του βιοτικού επιπέδου των πολιτών.