Η χθεσινή παρουσίαση του νέου πολιτικού φορέα του Αλέξης Τσίπρας με την ονομασία «ΕΛ.Α.Σ. – Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη» αποτέλεσε ίσως το πιο ηχηρό πολιτικό γεγονός των τελευταίων μηνών, όχι μόνο επειδή σηματοδοτεί την επίσημη επιστροφή του πρώην πρωθυπουργού στο προσκήνιο, αλλά κυρίως επειδή άνοιξε αμέσως μια μεγάλη συζήτηση για το μέλλον της κεντροαριστεράς και την αναδιάταξη του πολιτικού χάρτη.
Η εκδήλωση στο Θησείο, με έντονο συμβολισμό, σκηνικό αναφοράς στην ιστορική μνήμη και έμφαση στην έννοια της «συμπαράταξης», είχε σαφή στόχο να παρουσιαστεί όχι ως ακόμη ένα κόμμα, αλλά ως ευρύτερο πολιτικό μέτωπο με φιλοδοξία να εκφράσει τον κατακερματισμένο προοδευτικό χώρο.
Η επιλογή του ονόματος ήταν από μόνη της πολιτικό μήνυμα. Το ακρωνύμιο ΕΛ.Α.Σ. παραπέμπει ιστορικά στον Ελληνικό Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό της περιόδου της Κατοχής, γεγονός που ενεργοποιεί άμεσα μνήμες της ιστορικής αριστεράς, της αντίστασης και της συλλογικής δράσης. Ταυτόχρονα όμως δημιουργεί και αντιδράσεις, καθώς για ένα μέρος της κοινωνίας η αναφορά αυτή λειτουργεί θετικά και συναισθηματικά, ενώ για ένα άλλο μέρος ξυπνά παλαιές διαιρέσεις και επαναφέρει ιδεολογικούς συμβολισμούς που θεωρούνται ξεπερασμένοι.
Επιπλέον, το γεγονός ότι τα αρχικά ταυτίζονται στη σύγχρονη καθημερινότητα με την Ελληνική Αστυνομία δημιούργησε αμέσως χιουμοριστικά σχόλια, ειρωνείες και επικοινωνιακή αμηχανία στα κοινωνικά δίκτυα.
Οι αντιδράσεις υπήρξαν άμεσες. Η κυβέρνηση μίλησε για παλιό πολιτικό προϊόν με νέο περιτύλιγμα, επιχειρώντας να ταυτίσει την επιστροφή Τσίπρα με την περίοδο διακυβέρνησης 2015–2019. Από την άλλη πλευρά, το ΠΑΣΟΚ αντιμετώπισε το νέο εγχείρημα με ιδιαίτερη προσοχή, καθώς κατανοεί ότι ο βασικός αντίπαλος για τη δεύτερη θέση πιθανότατα δεν είναι πλέον ο ΣΥΡΙΖΑ αλλά ο ίδιος ο Τσίπρας προσωπικά.
Παράλληλα, στελέχη της ευρύτερης αριστεράς είδαν θετικά την προσπάθεια ανασυγκρότησης ενός χώρου που τα τελευταία χρόνια εμφάνιζε κατακερματισμό και αδυναμία πολιτικής έκφρασης.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η ΕΛ.Α.Σ. μπορεί να διεμβολίσει την κεντροαριστερά και να καταλάβει τη δεύτερη θέση. Θεωρητικά ναι. Ο Τσίπρας διαθέτει ακόμη υψηλή αναγνωρισιμότητα, ισχυρό προσωπικό brand και παραμένει η μόνη προσωπικότητα του προοδευτικού χώρου που έχει κυβερνήσει και έχει εμπειρία εξουσίας. Επιπλέον, εμφανίζεται να επιχειρεί μετατόπιση από τον στενό κομματικό πυρήνα του παλαιού ΣΥΡΙΖΑ προς μια πιο ευρεία προοδευτική πλατφόρμα.
Ωστόσο υπάρχουν σοβαρά εμπόδια. Το πρώτο είναι η μνήμη της διακυβέρνησής του, η οποία εξακολουθεί να διχάζει. Το δεύτερο είναι η ανάγκη να πείσει ψηφοφόρους του κέντρου ότι πρόκειται για πραγματική ανανέωση και όχι για επαναφορά του ίδιου μοντέλου.
Το τρίτο είναι ότι το ΠΑΣΟΚ, παρά τις δυσκολίες του, εξακολουθεί να έχει οργανωμένη βάση και ισχυρή παρουσία στην αυτοδιοίκηση και στους παραδοσιακούς μηχανισμούς της κεντροαριστεράς.
Τα πιθανότερα σενάρια σήμερα είναι τρία. Στο πρώτο σενάριο η ΕΛ.Α.Σ. απορροφά μεγάλο τμήμα του πρώην ΣΥΡΙΖΑ και μέρος δυσαρεστημένων ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ, κατακτώντας πράγματι τη δεύτερη θέση. Στο δεύτερο σενάριο δημιουργείται μακρά περίοδος εσωτερικού ανταγωνισμού στην κεντροαριστερά, με ΠΑΣΟΚ και ΕΛ.Α.Σ. να κινούνται κοντά δημοσκοπικά.
Στο τρίτο και δυσκολότερο για τον Τσίπρα, η κοινωνία αντιμετωπίζει την επιστροφή ως ανακύκλωση προσώπων και το εγχείρημα σταθεροποιείται σε μονοψήφια ποσοστά. Ήδη οι πρώτες αναλύσεις και δημοσκοπικές εκτιμήσεις δείχνουν ότι η μάχη για τη δεύτερη θέση αποτελεί το πραγματικό πεδίο σύγκρουσης.
Συμπερασματικά, μπορούμε να πούμε ότι η ΕΛ.Α.Σ δεν είναι απλώς η ίδρυση ενός νέου κόμματος αλλά μια απόπειρα επανεκκίνησης ολόκληρου του προοδευτικού χώρου υπό την ηγεσία του Αλέξη Τσίπρα.
Το όνομα επιλέχθηκε ώστε να μεταφέρει μνήμη, αγώνα και συλλογικότητα, αλλά ταυτόχρονα φέρνει μαζί του ισχυρούς συμβολισμούς και πολιτικά ρίσκα. Σε κάθε περίπτωση, το αν θα αποτελέσει τον νέο πόλο της κεντροαριστεράς ή ένα ακόμη επεισόδιο αναδιάταξης θα κριθεί από το αν μπορέσει τελικά να πείσει ότι εκπροσωπεί πραγματικά το μέλλον και όχι μια επιστροφή στο παρελθόν.