Πρόσφατα τέθηκε σε εφαρμογή ο νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ) στην Ελλάδα με αυστηρότερους κανόνες και βαριές ποινές για παραβάσεις που συνδέονται με τη βασική αιτία των τροχαίων ατυχημάτων τα τελευταία χρόνια, δηλαδή με υπερβολική ταχύτητα, χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση, οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ, μη χρήση κράνους ή ζώνης ασφαλείας και παραβίαση σηματοδοτών και STOP. Ταυτόχρονα έχει ανακοινωθεί ότι κάθε Σάββατο τα μέσα μαζικής μεταφοράς — μετρό, τραμ και λεωφορεία — θα λειτουργούν όλο το 24ωρο με σκοπό να δοθεί στους πολίτες εναλλακτική λύση μετακίνησης, ώστε να μειωθεί η χρήση αυτοκινήτου σε ώρες που λόγω της κίνησης ή της περιορισμένης εποπτείας είναι αυξημένος ο κίνδυνος ατυχημάτων.
Πιο συγκεκριμένα, οι νέες ποινές είναι πολύ αυστηρές και κλιμακωτές, δηλαδή αυξάνονται σημαντικά με κάθε υποτροπή, ή όταν η παράβαση προκαλεί ατύχημα. Για παράδειγμα, η παραβίαση του κόκκινου σηματοδότη πλέον τιμωρείται με πρόστιμο 700 ευρώ και αφαίρεση άδειας οδήγησης για 60 ημέρες, ενώ σε υποτροπή το πρόστιμο μπορεί να ανέλθει σε 1.000 ευρώ με αφαίρεση για 180 ημέρες, και ακόμα σε δεύτερη υποτροπή 2.000 ευρώ και αφαίρεση για ένα έτος.
Η παραβίαση STOP (χωρίς να προκληθεί ατύχημα) τιμωρείται με 350 ευρώ πρόστιμο και αφαίρεση άδειας για 30 ημέρες, ενώ αν υπάρξει υποτροπή το πρόστιμο και η αφαίρεση αυξάνονται σημαντικά.
Στην περίπτωση της ταχύτητας όταν υπάρχει υπέρβαση του ορίου κατά πάνω από 50 χλμ/ώρα, το πρόστιμο ανέρχεται σε 700 ευρώ και η άδεια αφαιρείται για 60 ημέρες. Σε υποτροπές τα ποσά και η διάρκεια της αφαίρεσης αυξάνονται, ενώ για πολύ μεγάλες ταχύτητες ή συμμετοχή σε «κούρσες» το πρόστιμο μπορεί να φτάσει τα 8.000 ευρώ με αφαίρεση διπλώματος έως τέσσερα χρόνια.
Επίσης, για χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση χωρίς να έχει προκληθεί συμβάν, η πρώτη παράβαση επισύρει 350 ευρώ πρόστιμο και αφαίρεση άδειας για 30 ημέρες. Στην πρώτη υποτροπή το πρόστιμο φτάνει 1.000 ευρώ και αφαίρεση για 180 ημέρες, στη δεύτερη υποτροπή 2.000 ευρώ και αφαίρεση άδειας για ένα έτος. Αν υπάρξει πρόκληση ατυχήματος η ποινή αυξάνεται σημαντικά, με μεγάλες διοικητικές και πιθανόν ποινικές συνέπειες.
Για την οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ τα νέα όρια ποινών καθορίζονται με βάση τη συγκέντρωση αλκοόλ στο αίμα. Για επίπεδα μεταξύ 0,50-0,80 g/l προβλέπεται πρόστιμο 350 ευρώ και αφαίρεση άδειας για 30 ημέρες, για επίπεδα μεταξύ 0,80-1,10 g/l πρόστιμο 700 ευρώ και άδεια για 90 ημέρες. Για επίπεδα άνω του 1,10 g/l το πρόστιμο είναι 1.200 ευρώ, με αφαίρεση άδειας και πινακίδων για 180 ημέρες, υποχρεωτική ακινητοποίηση οχήματος και πιθανή φυλάκιση από 2 μήνες έως 5 έτη. Σε υποτροπές οι κυρώσεις αυξάνονται, με αφαίρεση διπλώματος για πολλαπλά χρόνια.
Η μη χρήση κράνους και ζώνης ασφαλείας επίσης τιμωρείται αυστηρά: ο οδηγός που δεν φορά ζώνη ή κράνος τιμωρείται με 350 ευρώ και αφαίρεση άδειας για 30 ημέρες, ενώ στην περίπτωση υποτροπής το πρόστιμο μπορεί να ανέλθει στα 1.000-2.000 ευρώ και η αφαίρεση της άδειας για 6 μήνες έως ένα έτος. Επιπλέον, στις περιπτώσεις που υπάρχει συνεπιβάτης που δεν φορά ζώνη ή κράνος επιβάλλονται κυρώσεις και σε αυτόν και στον οδηγό.
Ένα άλλο στοιχείο του νέου ΚΟΚ είναι ότι ενεργοποιούνται ψηφιακές κάμερες στην Αττική, και τα πρόστιμα θα αποστέλλονται άμεσα μέσω της πλατφόρμας gov.gr, ώστε να μειωθούν οι καθυστερήσεις και τα ασυνεπή στοιχεία και να ενισχυθεί η επιτήρηση στο δρόμο.
Αν ισχύει και η πρόσθετη ρύθμιση που συνδυάζεται με τη λειτουργία των μέσων μαζικής μεταφοράς όλο το 24ωρο κάθε Σάββατο, τότε αυτό θα λειτουργήσει πολλαπλασιαστικά υπέρ της ασφάλειας, γιατί θα μειώσει το κίνητρο για οδήγηση τη νύχτα ή σε ώρες που η κίνηση είναι μειωμένη αλλά η επίβλεψη ασθενέστερη, και θα προσφέρει αξιόπιστες εναλλακτικές μετακίνησης. Αυτό μπορεί να συμβάλει ώστε να μειωθούν τα τροχαία λόγω κόπωσης, χρήσης αλκοόλ και απερίσκεπτης οδήγησης, αλλά και να αποφορτίσει την κυκλοφορία σε ώρες αιχμής όπου συμβαίνουν πολλά ατυχήματα.
Σε κάθε περίπτωση, η εφαρμογή αυτών των μέτρων και ποινών αναμφίβολα στοχεύει στη μείωση των δυστυχημάτων που έχουν αυξηθεί υπέρμετρα τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, ειδικά στα αστικά κέντρα, όπου η ταχύτητα, η απροσεξία και η παραβίαση των σηματοδοτών ή STOP είναι συχνές αιτίες.
Με την αυστηροποίηση των κυρώσεων, με την εισαγωγή της έννοιας της υποτροπής και με την καλύτερη επιτήρηση μέσω τεχνολογίας και καλύτερης διαθεσιμότητας μεταφορών, υπάρχει ρεαλιστική πιθανότητα σημαντικής μείωσης των σοβαρών ατυχημάτων, των τραυματισμών και των θανάτων στη χώρα μας που έχει ταλανιστεί ιδιαίτερα εδώ και δεκαετίες με αυτό το σοβαρότατο κοινωνικό ζήτημα.