Οι θέσεις της Ευρωπαϊκή Ένωσης και της ηγεσίας του Κίεβο σχετικά με τη λύση της σύγκρουσης στην Ουκρανία καταγράφουν μία πρόοδο, καθώς από τη μία πλευρά υποστηρίζεται η ιδέα που διατυπώνει ο πρόεδρος Τραμπ να παγώσουν οι γραμμές του μετώπου στις σημερινές θέσεις, ώστε να ανοίξει η οδός για διαπραγματεύσεις, ενώ από την άλλη, η ΕΕ σε συνεργασία με το Κίεβο ετοιμάζει ένα σχέδιο εγκεκριμένου τύπου με 12 σημεία που μπορεί να λειτουργήσει ως πλαίσιο για μεταπολεμικές διαπραγματεύσεις.
Στο επίκεντρο του σχεδίου των 12 σημείων βρίσκεται η διατήρηση της τρέχουσας γραμμής αντιπαράθεσης, δηλαδή, το να μη συνεχιστεί η επέκταση των εχθροπραξιών προς όφελος της μιας πλευράς ως βάση για διαπραγματεύσεις και μετέπειτα ειρήνευσης.
Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης άμεσα μέτρα, όπως την άμεση κατάπαυση του πυρός, ανταλλαγή αιχμαλώτων και επαναπατρισμό παιδιών που έχουν απομακρυνθεί, καθώς και παροχή ευρύτερων εγγυήσεων ασφαλείας για την Ουκρανία.
Παράλληλα, προβλέπεται η ειδική σύσταση ενός συμβουλίου ειρήνης, το οποίο θα εποπτεύεται από τον Τραμπ, ώστε να εξασφαλίζεται η εφαρμογή του πλαισίου.
Επιπλέον, το σχέδιο θέτει στο προσκήνιο την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ ή τουλάχιστον την πορεία προς αυτήν, τη χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης της χώρας και τη διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων (όπως τα κατεψυγμένα αποθέματα της Ρωσίας) υπό τον όρο της συμμετοχής της Ρωσίας στην ανοικοδόμηση και σε παραγωγική συνεισφορά.
Το κείμενο, επίσης, υπογραμμίζει ότι καμία νομική αναγνώριση των εδαφών που καταλήφθηκαν από τη Ρωσία δεν θα γίνει, δηλαδή το Κίεβο δεν θα παραχωρήσει κυριαρχία έναντι συμφωνίας.
Η αποδοχή από τον Ουκρανό Πρόεδρο Ζελένσκι ότι η πρόταση του Τραμπ για «πάγωμα» των μετώπων αποτελεί καλή συμβιβαστική λύση, αν και αμφιβάλλει ότι ο Πούτιν θα τη στηρίξει, δείχνει ότι το Κίεβο πλέον εξετάζει σοβαρά αυτή τη μορφή προσαρμογής της στρατηγικής του.
Ωστόσο, είναι σαφές ότι ακόμη δεν υπάρχει ολοκληρωτική αποδοχή από τη ρωσική πλευρά και ότι η σύγκρουση εξακολουθεί να διεξάγεται με ένταση και απρόβλεπτα επεισόδια.
Αναλύοντας την προοπτική ειρήνευσης με βάση τα νεότερα δεδομένα, μπορούμε να σημειώσουμε ότι η εμπλοκή της ΕΕ, η έμφαση στο πάγωμα της γραμμής και η υπόθεση ενός διεθνούς θεσμού εποπτείας δίνουν πλέον μια πιο ρεαλιστική αρχική οδό προς συνομιλίες σε σχέση με προηγούμενες προσπάθειες, όπως η Συμφωνία του Μίνσκ, που έδειξαν πόσο εύθραυστη είναι η εφαρμογή.
Η σύγκλιση Δύσης-Ουκρανίας πάνω στο πάγωμα σημαίνει ότι η Ουκρανία μπορεί να μεταβεί από επιχειρησιακή αποκατάσταση σε διαπραγματευτική φάση, εφόσον φυσικά υπάρξει τουλάχιστον μια ελεγχόμενη κατάπαυση. Από την άλλη, το βασικό αγκάθι παραμένει ότι η ρωσική πλευρά δεν φαίνεται έτοιμη να αποδεχθεί όρους που δεν αναγνωρίζουν εδαφικές διεκδικήσεις ή που περιορίζουν μελλοντική δυνατότητα επέκτασης. Αυτό δυσκολεύει την άμεση μετάβαση σε ουσιαστική ειρήνη εντός σύντομου χρονικού διαστήματος. Η στρατιωτική κατάσταση στο έδαφος – όπου οι μάχες παραμένουν ενεργές σημαίνει ότι ένα πάγωμα των γραμμών θα πρέπει να συνοδευτεί από επαρκείς εγγυήσεις, μηχανισμούς εποπτείας και αποτροπής νέων επιθέσεων.
Τα επόμενα βήματα είναι αρκετά συγκεκριμένα: πρώτον, να επικυρωθεί το σχέδιο των 12 σημείων από την ΕΕ και την Ουκρανία και να γίνει δημόσια η συμφωνία με σαφή χρονοδιαγράμματα. Δεύτερον, να εξασφαλιστούν δεσμευτικές εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία (μέσω διεθνών συμφωνιών ή δυνάμεων ειρήνης) ώστε να δεχθεί ένα πάγωμα στο μέτωπο χωρίς να θεωρεί ότι παραχωρεί κυριαρχικά δικαιώματα. Τρίτον, να συμφωνηθεί και να τεθεί σε εφαρμογή ένας μηχανισμός εποπτείας της κατάπαυσης του πυρός και του στασίμου της γραμμής, πιθανώς μέσω του προτεινόμενου «Συμβουλίου Ειρήνης» με αμερικανική προεδρία. Τέταρτον, μόλις επιτευχθεί σταθεροποίηση, να ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις για το πολιτικό πλαίσιο: το καθεστώς των κατεχόμενων περιοχών, η διαδικασία επιστροφής προσφύγων και αποκλεισμένων, η ανοικοδόμηση, και η διασφάλιση ότι η Ουκρανία θα ενταχθεί σε διεθνείς οργανισμούς χωρίς να τεθεί εκ νέου σε διαπραγμάτευση η κυριαρχία της. Τέλος, να τεθούν σε ισχύ οι οικονομικές και χρηματοδοτικές προβλέψεις (όπως η χρήση των παγωμένων ρωσικών αποθεμάτων για ανασυγκρότηση) ώστε να υπάρχει «πόροι ειρήνης» και ουσιαστικό κίνητρο για συμμόρφωση.
Συμπερασματικά, ενώ δεν είναι ακόμη βέβαιο ότι η ειρήνευση στην Ουκρανία μπορεί να επιτευχθεί άμεσα, η σημερινή θέση της ΕΕ και του Κιέβου μαζί με την προσέγγιση του Τραμπ για πάγωμα των μετώπων, προσφέρει μια πιο συγκροτημένη ευκαιρία για μεταβατική φάση προς διαπραγματεύσεις.
Εάν όλα αυτά ευοδωθούν, μπορεί να ανοίξει ο δρόμος για μια σταθερότερη, έστω προσωρινή ειρήνη, αλλά η διαμόρφωσή της θα απαιτήσει χρόνο, υπομονή και σαφή διεθνή δέσμευση, κυρίως από την πλευρά της Ρωσίας που είναι στην προκειμένη περίπτωση ο επιτιθέμενος.