Για πρώτη φορά το φωτοβολταϊκό παύει να είναι προνόμιο της μονοκατοικίας. Η απόφαση που ανακοίνωσε το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας στις 14 Σεπτεμβρίου επιτρέπει μικρά συστήματα για ίδια χρήση σε μπαλκόνια, με μέγιστη ισχύ παραγωγής 800 Watt. Επιτρέπει επίσης μεμονωμένες μπαταρίες χωρίς φωτοβολταϊκό και διευκολύνει τη συλλογική αυτοκατανάλωση. Είναι σημαντική αλλαγή για διαμερίσματα και μικρές επιχειρήσεις, αλλά δεν σημαίνει ότι από σήμερα οποιοσδήποτε μπορεί να συνδέσει μια συσκευή στο δίκτυο.
Η κρίσιμη διάκριση βρίσκεται στο χρονοδιάγραμμα. Το γενικό πλαίσιο τέθηκε σε ισχύ στις 14 Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με το υπουργείο. Ειδικά όμως για τα φωτοβολταϊκά μπαλκονιού, η εγκατάσταση και η σύνδεση θα επιτρέπονται μόνο μετά τη δημοσίευση των προδιαγραφών ασφαλείας του ΔΕΔΔΗΕ, που αναμένεται έως τις 31 Οκτωβρίου. Η ειδική ψηφιακή πύλη ενημέρωσης του διαχειριστή αναμένεται έως το τέλος του έτους. Η απόφαση ανοίγει λοιπόν την αγορά, ενώ η πρακτική πρόσβαση παραμένει εξαρτημένη από τεχνικά βήματα.
Οι όροι δεν είναι τυπική γραφειοκρατία. Προβλέπονται έξυπνος μετρητής, ενεργή υπεύθυνη δήλωση για την ηλεκτρική εγκατάσταση και επιβεβαίωση των κανόνων ασφαλείας από μηχανικό ή εγκαταστάτη. Ο διαχειριστής μπορεί επιπλέον να αποκλείσει περιοχές όπου το τοπικό δίκτυο δεν αντέχει πρόσθετη παραγωγή. Το φωτοβολταϊκό στο μπαλκόνι, επομένως, δεν είναι μια απλή αγορά από κατάστημα. Προϋποθέτει ασφαλή σύνδεση και διαθέσιμο ηλεκτρικό χώρο, δύο παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν το τελικό κόστος και τον χρόνο ενεργοποίησης.
Η οικονομική λογική διαφέρει από την παλιά υπόσχεση ότι κάθε παραγόμενη κιλοβατώρα εξοικονομεί την ίδια αξία. Στην αυτοκατανάλωση με ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό, το μεγαλύτερο όφελος προκύπτει όταν η παραγόμενη ενέργεια χρησιμοποιείται αμέσως. Το πλεόνασμα μπορεί να αποζημιώνεται με βάση την αγορά, ενώ η ενέργεια που αγοράζεται αργότερα χρεώνεται σύμφωνα με το τιμολόγιο του προμηθευτή. Για οικιακά συστήματα έως 10,8 κιλοβάτ, η αξία του πλεονάσματος πιστώνεται στον εκκαθαριστικό λογαριασμό. Αυτό καθιστά το προφίλ κατανάλωσης εξίσου σημαντικό με την ηλιοφάνεια.
Οι μπαταρίες προσθέτουν δεύτερη επιλογή. Μπορούν να κρατούν την περίσσεια παραγωγή για τις βραδινές ώρες ή, ως αυτόνομα συστήματα, να φορτίζουν από το δίκτυο όταν η τιμή είναι χαμηλότερη και να καλύπτουν ανάγκες όταν ανεβαίνει. Αυτό δεν εγγυάται αυτόματα οικονομία: απαιτεί κατάλληλο τιμολόγιο, αρκετή διαφορά τιμών και υπολογισμό του κόστους αγοράς, εγκατάστασης και απωλειών. Για έναν φούρνο που δουλεύει την ημέρα η άμεση χρήση του φωτοβολταϊκού μπορεί να αξίζει περισσότερο από μια πρόσθετη μπαταρία.
Η διάσταση της πρόσβασης είναι μεγαλύτερη από το ίδιο το μπαλκόνι. Το υπουργείο καταγράφει 38.812 συστήματα αυτοκατανάλωσης, συνολικής ισχύος 1.128 μεγαβάτ, που τέθηκαν σε λειτουργία από το 2020. Η νέα ρύθμιση διευκολύνει πολυκατοικίες, ενεργειακές κοινότητες και δημόσιους φορείς, ώστε σχολεία και υπηρεσίες ύδρευσης να μειώνουν τους λογαριασμούς τους. Παράλληλα, σχεδιάζονται επιπλέον 476 εκατ. ευρώ για τα νησιά. Η χρηματοδότηση αυτή αποτελεί σχεδιασμό, όχι ήδη διαθέσιμη επιδότηση για κάθε ενδιαφερόμενο.
Το συμπέρασμα είναι ότι η πραγματική ενεργειακή δημοκρατία θα μετρηθεί στις συνδέσεις, όχι στις εξαγγελίες. Η απόφαση διευρύνει ουσιαστικά τους τρόπους παραγωγής και αποθήκευσης, αλλά οι τεχνικές προδιαγραφές, οι μετρητές και η αντοχή του δικτύου θα καθορίσουν ποιος θα μπορέσει να συμμετάσχει. Αν οι διαδικασίες αποδειχθούν γρήγορες και το κόστος διαφανές, το μπαλκόνι μπορεί να γίνει μια μικρή, πραγματική πηγή εξοικονόμησης. Αν όχι, το νέο δικαίωμα θα μείνει πιο προσιτό στα χαρτιά παρά στον λογαριασμό.