ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ, ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΞΑΡΤΗΣΗ
Μία ποσοστιαία μονάδα παραγωγικότητας σε πέντε χρόνια δεν ακούγεται σαν επανάσταση. Για μια Ευρώπη όμως που γερνά, αναπτύσσεται αργά και χάνει έδαφος στην τεχνολογία, είναι σημαντικό μέρισμα. Αυτό εκτιμά το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο για την τεχνητή νοημοσύνη. Η ίδια πρόβλεψη, ωστόσο, συνοδεύεται από βαρύ λογαριασμό: περισσότερη ανισότητα, πίεση στα ηλεκτρικά δίκτυα και βαθύτερη εξάρτηση από ξένες υποδομές.
Τα επιβεβαιωμένα στοιχεία παρουσιάστηκαν στους υπουργούς Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και δημοσιοποιήθηκαν στις 19 Σεπτεμβρίου. Σύμφωνα με την ανάλυση του ΔΝΤ, η ευρεία υιοθέτηση της ΑΙ θα μπορούσε να αυξήσει την ευρωπαϊκή παραγωγικότητα κατά περίπου 1% μέσα στην επόμενη πενταετία. Παράλληλα, σχεδόν το 60% των εργαζομένων στις προηγμένες ευρωπαϊκές οικονομίες απασχολείται σε θέσεις με υψηλή έκθεση στην τεχνολογία.
Η έκθεση δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με απώλεια θέσεων. Σε ορισμένα επαγγέλματα η ΑΙ θα εκτελεί εργασίες ρουτίνας και θα ενισχύει την απόδοση. Σε άλλα θα υποκαθιστά καθήκοντα, πιέζοντας μισθούς ή ζήτηση για συγκεκριμένες ειδικότητες. Το κρίσιμο εύρημα είναι ότι τα οφέλη δεν θα κατανεμηθούν ομοιόμορφα. Επιχειρήσεις με κεφάλαια, δεδομένα και εξειδικευμένο προσωπικό θα προχωρήσουν ταχύτερα, ενώ μικρότερες εταιρείες και χώρες με αδύναμες ψηφιακές υποδομές κινδυνεύουν να μείνουν πίσω.
Η δεύτερη γραμμή πίεσης είναι η ενέργεια. Τα κέντρα δεδομένων, με ισχυρή συγκέντρωση σε πόλεις όπως η Φρανκφούρτη, το Λονδίνο, το Άμστερνταμ, το Παρίσι και το Δουβλίνο, απορροφούν ήδη περίπου 3% της ευρωπαϊκής κατανάλωσης ηλεκτρισμού. Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας έχει προειδοποιήσει ότι δεν υπάρχει ΑΙ χωρίς άφθονη ηλεκτρική ισχύ. Άρα το πρόβλημα δεν λύνεται μόνο με περισσότερους διακομιστές. Απαιτεί νέα παραγωγή, δίκτυα, αποθήκευση και ταχύτερες διασυνδέσεις μεταξύ χωρών.
Η ανάλυση αρχίζει εκεί όπου τελειώνει η πρόβλεψη. Η Ευρώπη δεν αντιμετωπίζει απλώς ένα τεχνολογικό κενό, αλλά ένα ζήτημα οικονομικής κυριαρχίας. Η Κριστίν Λαγκάρντ προειδοποίησε στις 14 Σεπτεμβρίου ότι η ήπειρος κινδυνεύει να αποκλειστεί από κρίσιμες δυνατότητες επειδή εξαρτάται από αμερικανικά κυρίως μοντέλα, υπολογιστική ισχύ και υπηρεσίες νέφους. Σήμερα οι Ηνωμένες Πολιτείες φιλοξενούν περίπου το 75% της παγκόσμιας υπολογιστικής ισχύος για ΑΙ, ενώ η Ευρώπη περίπου το 5%.
Το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο δημιουργεί κανόνες και εμπιστοσύνη, αλλά δεν δημιουργεί από μόνο του εργοστάσια μικροκυκλωμάτων, ενεργειακή επάρκεια ή κεφάλαια ανάπτυξης. Το σχέδιο της Επιτροπής για μια ήπειρο ΑΙ και τα νέα εργοστάσια τεχνητής νοημοσύνης κινούνται στη σωστή κατεύθυνση. Χωρίς όμως ενιαία αγορά δεδομένων, βαθύτερες κεφαλαιαγορές, κινητικότητα δεξιοτήτων και κοινό ενεργειακό σχεδιασμό, η κλίμακα θα παραμείνει εθνική ενώ ο ανταγωνισμός είναι παγκόσμιος.
Το συμπέρασμα είναι ότι το 1% δεν αποτελεί δωρεάν τεχνολογικό μπόνους. Είναι πιθανή απόδοση μιας μεγάλης ευρωπαϊκής επένδυσης σε ανθρώπους, ενέργεια και υποδομές. Αν αυτή η επένδυση γίνει συντονισμένα, η ΑΙ μπορεί να ανακουφίσει το δημογραφικό και παραγωγικό βάρος της Ευρώπης. Αν γίνει αποσπασματικά, το ίδιο εργαλείο θα διευρύνει τις διαφορές μεταξύ εργαζομένων, επιχειρήσεων και κρατών. Η πραγματική πρόκληση δεν είναι να χρησιμοποιήσει η Ευρώπη την ΑΙ, αλλά να μη χρειάζεται να νοικιάζει το μέλλον της από αλλού.