Το πρόσφατο έργο του οργανισμού του ΟΗΕ UNCTAD (UN Trade and Development), που αξιολόγησε 134 χώρες βάσει του δείκτη inclusive growth, έφερε στο φως σημαντικές προκλήσεις για πολλές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα. Ο δείκτης αυτός αποσκοπεί στη μέτρηση της οικονομικής ανάπτυξης με τρόπο που να περιλαμβάνει την κοινωνική ισότητα, την πρόσβαση σε ευκαιρίες και την κατανομή του εισοδήματος. Σε αυτό το πλαίσιο, η έρευνα του UNCTAD ανέδειξε ότι η Ελλάδα κατατάσσεται στις χαμηλότερες βαθμίδες, με τους Έλληνες να διαθέτουν αγοραστική δύναμη χαμηλότερη από την πλειονότητα των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με εξαίρεση κυρίως τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία.
Η αξιολόγηση για το inclusive growth βασίστηκε σε ένα ευρύ φάσμα δεικτών και δεδομένων, μεταξύ των οποίων:
- Κατανομή Εισοδήματος και Ανισότητα: Μέτρηση του πώς κατανέμεται το εισόδημα ανάμεσα στις διάφορες κοινωνικές ομάδες και αξιολόγηση των διακρίσεων που μπορεί να υπάρχουν.
- Εργασιακή Αγορά και Απασχόληση: Ανάλυση των ποσοστών απασχόλησης, της ποιότητας των θέσεων εργασίας και των προοπτικών σταδιοδρομίας.
- Κοινωνική Συνοχή και Πρόσβαση σε Υπηρεσίες: Εκτίμηση της πρόσβασης των πολιτών σε βασικές υπηρεσίες, όπως η υγεία και η εκπαίδευση, καθώς και η γενικότερη κοινωνική ενσωμάτωση.
- Οικονομική Ανάπτυξη και Βιωσιμότητα: Συνυπολογίζονταν παράγοντες που αφορούν τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη και τη βιωσιμότητα της οικονομίας.
Η μεθοδολογία αυτή επιδιώκει να προσφέρει μια ολιστική εικόνα της οικονομικής δραστηριότητας και της κοινωνικής ευημερίας, εστιάζοντας όχι μόνο στην αύξηση του ΑΕΠ, αλλά και στο πώς αυτή η ανάπτυξη επηρεάζει τις διάφορες κοινωνικές ομάδες.
Η χαμηλή θέση της Ελλάδας στον δείκτη inclusive growth υποδηλώνει μια σειρά από προβλήματα που επηρεάζουν άμεσα τόσο την οικονομία όσο και την κοινωνία:
- Χαμηλή Αγοραστική Δύναμη: Οι Έλληνες καταναλωτές αντιμετωπίζουν περιορισμούς στην αγοραστική τους δύναμη, γεγονός που επιδρά αρνητικά στη ζήτηση εγχώριας κατανάλωσης και, κατ’ επέκταση, στη γενικότερη οικονομική δραστηριότητα.
- Κοινωνική Ανισότητα: Η άνιση κατανομή του εισοδήματος οδηγεί σε κοινωνικές ανισότητες που μπορούν να επιδεινώσουν τις διακρίσεις και να περιορίσουν τις ευκαιρίες για όλους.
- Αδυναμία στην Αντιμετώπιση Κρίσεων: Μια οικονομία με χαμηλό δείκτη “inclusive growth” μπορεί να αποδειχθεί πιο ευάλωτη σε εξωτερικούς και εσωτερικούς οικονομικούς κραδασμούς, μειώνοντας τη δυνατότητα ανάκαμψης από κρίσεις.
Οι συνέπειες μιας χαμηλής κατάταξης στον δείκτη του UNCTAD είναι πολυδιάστατες, όπως οι παρακάτω:
- Οικονομική Δυναμική: Μειωμένη καταναλωτική βάση και αδυναμία αναβάθμισης της εγχώριας αγοράς μπορούν να οδηγήσουν σε χαμηλότερα επίπεδα επενδύσεων και καινοτομίας.
- Κοινωνική Σταθερότητα: Η επιδεινούμενη κοινωνική ανισότητα ενδέχεται να προκαλέσει κοινωνικές εντάσεις και δυσαρέσκεια, επηρεάζοντας την πολιτική σταθερότητα και το κοινωνικό σύνολο.
- Διεθνής Αντίληψη: Μια οικονομία με χαμηλή “inclusive growth” μπορεί να θεωρηθεί λιγότερο ανταγωνιστική στη διεθνή αγορά, γεγονός που μπορεί να αποθαρρύνει ξένες επενδύσεις.
Για να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα και να βελτιωθεί η θέση της χώρας, απαιτούνται συντονισμένες πολιτικές και μεταρρυθμίσεις σε πολλαπλά επίπεδα:
-
Ενίσχυση της Εργασιακής Αγοράς:
- Αναμόρφωση των εργασιακών σχέσεων με στόχο τη δημιουργία περισσότερων και ποιοτικότερων θέσεων εργασίας.
- Επενδύσεις στην επαγγελματική κατάρτιση και την αναβάθμιση των δεξιοτήτων, ώστε οι εργαζόμενοι να ανταποκρίνονται στις σύγχρονες απαιτήσεις της αγοράς.
- Ενίσχυση της Κοινωνικής Πολιτικής:
- Βελτίωση της πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες όπως η υγεία, η εκπαίδευση και η κοινωνική πρόνοια.
- Εφαρμογή προγραμμάτων που στοχεύουν στην καταπολέμηση της φτώχειας και την μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων.
- Υποστήριξη της Καινοτομίας και της Επιχειρηματικότητας:
- Δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τις νεοφυείς επιχειρήσεις, που μπορούν να προωθήσουν την οικονομική ανάπτυξη.
- Ενίσχυση της έρευνας και της καινοτομίας μέσω κρατικών και ιδιωτικών επενδύσεων.
- Δομικές Μεταρρυθμίσεις:
- Αναθεώρηση των φορολογικών και κοινωνικών πολιτικών για να εξασφαλιστεί η πιο δίκαιη κατανομή του εισοδήματος.
- Εφαρμογή μεταρρυθμίσεων στη δημόσια διοίκηση με στόχο την αποτελεσματικότερη διαχείριση των πόρων και τη διαφάνεια.
Σε κάθε περίπτωση, η χαμηλή κατάταξη της Ελλάδας στον δείκτη inclusive growth του UNCTAD αποτελεί προειδοποιητικό σήμα για την οικονομική και κοινωνική της ανάπτυξη. Αν και οι προκλήσεις είναι σημαντικές, η εφαρμογή στοχευμένων μεταρρυθμίσεων μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της αγοραστικής δύναμης, στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και, τελικά, στην προώθηση μιας πιο συμπεριληπτικής οικονομίας.