Το σκάνδαλο της Novartis, που απασχόλησε την ελληνική κοινή γνώμη και το πολιτικό σύστημα για χρόνια, αποτελεί πλέον παρελθόν, καθώς οι δικαστικές εξελίξεις έχουν οδηγήσει στο κλείσιμο της υπόθεσης. Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες υποθέσεις διαφθοράς στην Ελλάδα, η οποία επηρέασε όχι μόνο τον χώρο της υγείας, αλλά και τη δημόσια σφαίρα, καθώς η πολιτική αντιπαράθεση γύρω από την υπόθεση εντάθηκε ιδιαίτερα.
Η αποκάλυψη της ταυτότητας των δύο προστατευόμενων μαρτύρων προσέφερε νέες προοπτικές στη δημόσια συζήτηση για τη Novartis. Οι μαρτυρίες τους είχαν βαρύνουσα σημασία για τη σύνδεση συγκεκριμένων προσώπων με το σκάνδαλο, ενώ πλέον είναι και οι ίδιοι υπόλογοι στη δικαιοσύνη για τις καταθέσεις τους και τη συκοφαντική δυσφήμιση εναντίον κορυφαίων πολιτικών προσώπων της χώρας.
Η υπόθεση άνοιξε τον ασκό του Αιόλου σχετικά με τη διαπλοκή πολιτικών και επιχειρηματικών συμφερόντων στην Ελλάδα, φέρνοντας στο προσκήνιο το ζήτημα της διαφάνειας και της λογοδοσίας, όμως φαίνεται πως υπάρχουν σοβαρές ευθύνες από την προηγούμενη κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ στην καθοδήγηση των προστατευόμενων μαρτύρων μέσω της δικαιοσύνης, το οποίο καλείται άμεσα να διαλευκανθεί.
Ανεξάρτητα της τροπής που έχει πάρει η υπόθεση, οι επιθέσεις κατά των θεσμών που ανέλαβαν την έρευνα, όπως το δικαστικό σύστημα και η ανεξάρτητη αρχή διαφάνειας, φανερώνουν τις δυσκολίες που υπάρχουν στη διασφάλιση της αντικειμενικότητας και της ανεξαρτησίας των ελεγκτικών μηχανισμών.
Σε κάθε περίπτωση, η επόμενη μέρα για το πολιτικό σύστημα απαιτεί ειλικρινή ενδοσκόπηση και μεταρρυθμίσεις. Το σκάνδαλο της Novartis αποτελεί ένα μάθημα για το μέλλον, κυρίως όσον αφορά τη διαχείριση αλλά και τον σεβασμό των πολιτικών αντιπάλων, όπου όπως έδειξαν περίτρανα τα στοιχεία, κατηγορήθηκαν και σπιλώθηκαν συνειδήσεις ανθρώπων που ουδεμία σχέση είχαν με την υπόθεση, ούτε παρανόμησαν σε κανένα στάδιο της διαδικασίας.