Η ελληνική κυβέρνηση παρουσίασε την Εθνική Στρατηγική για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση της Βίας και Παραβατικότητας Ανηλίκων για την περίοδο 2025–2030, ένα σχέδιο που περιλαμβάνει 158 συνολικά παρεμβάσεις και έχει ως στόχο να αντιμετωπίσει το φαινόμενο της αυξανόμενης βίας μεταξύ ανηλίκων.
Τα φαινόμενα σχολικού εκφοβισμού, ξυλοδαρμών, κοινωνικού αποκλεισμού και γενικότερα βίαιης συμπεριφοράς μεταξύ παιδιών και εφήβων έχουν αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, τόσο εντός όσο και εκτός του σχολικού πλαισίου. Γι’ αυτόν τον λόγο, το νέο πλαίσιο δράσης φιλοδοξεί να υιοθετήσει μία πολύπλευρη προσέγγιση πρόληψης, παρέμβασης και επανένταξης.
Πιο συγκεκριμένα, ανάμεσα στα μέτρα ξεχωρίζει η εφαρμογή της ψηφιακής εφαρμογής Kids Wallet, μέσω της οποίας οι γονείς αποκτούν τον έλεγχο των ψηφιακών δραστηριοτήτων των παιδιών τους. Η εφαρμογή αυτή μπορεί να λειτουργήσει προληπτικά, καθώς η υπερβολική χρήση κοινωνικών δικτύων από ανήλικους έχει συσχετιστεί επανειλημμένα με αυξημένα ποσοστά επιθετικής συμπεριφοράς, κοινωνικής απομόνωσης και μειωμένης ενσυναίσθησης.
Μέσω του Kids Wallet, οι γονείς μπορούν να διαχειρίζονται τον χρόνο οθόνης, να παρακολουθούν τις ψηφιακές συνήθειες των παιδιών τους και να αποτρέπουν την έκθεσή τους σε ακατάλληλο περιεχόμενο. Πρόκειται για ένα καινοτόμο εργαλείο, του οποίου η αποτελεσματικότητα θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τον βαθμό εξοικείωσης και ενεργής χρήσης από τις οικογένειες.
Σημαντική επίσης είναι η θεσμοθέτηση της κοινωνικής εργασίας στα σχολεία ως εναλλακτική μορφή πειθαρχίας. Η παραδοσιακή αποβολή πολλές φορές οδηγεί σε απομόνωση, στιγματισμό και αναπαραγωγή της επιθετικής συμπεριφοράς. Αντίθετα, η κοινωνική εργασία –π.χ. δράσεις κοινωνικής προσφοράς ή υποστήριξης του σχολείου– ενισχύει την υπευθυνότητα και προάγει τη θετική επανένταξη του μαθητή στο σχολικό περιβάλλον. Αυτό δείχνει μια στροφή της πολιτείας από την τιμωρία στην αποκατάσταση, κάτι που εναρμονίζεται με τις διεθνείς καλές πρακτικές.
Παράλληλα, η δημιουργία τεχνικών γυμνασίων απαντά στο χρόνιο πρόβλημα της αποσύνδεσης των μαθητών από το εκπαιδευτικό σύστημα. Πολλά παιδιά που παρουσιάζουν παραβατική συμπεριφορά έχουν χάσει το ενδιαφέρον τους για το σχολείο ή νιώθουν ότι δεν ταιριάζουν στο υπάρχον σύστημα. Τα τεχνικά γυμνάσια μπορούν να επαναφέρουν αυτούς τους μαθητές στον εκπαιδευτικό χάρτη, προσφέροντας πρακτικές δεξιότητες και επαγγελματικές διεξόδους.
Δεν θα πρέπει να παραγνωριστεί και η σημασία της ενίσχυσης των σχολικών ψυχολογικών και κοινωνικών υπηρεσιών. Η παρουσία ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών στα σχολεία, όχι απλώς ως περιστασιακοί σύμβουλοι, αλλά ως σταθεροί συνεργάτες της σχολικής κοινότητας, μπορεί να συμβάλει στην έγκαιρη αναγνώριση ψυχολογικών δυσκολιών και στην πρόληψη της βίας. Η ενίσχυση αυτών των δομών δείχνει ότι η πολιτεία αντιλαμβάνεται την πολυπαραγοντική φύση της νεανικής παραβατικότητας και δεν περιορίζεται σε κατασταλτικές λογικές.
Συνοψίζοντας, η Εθνική Στρατηγική φαίνεται να συνδυάζει στοιχεία τεχνολογικού ελέγχου, παιδαγωγικής προσέγγισης και κοινωνικής παρέμβασης. Αν εφαρμοστεί συστηματικά, με διαρκή αξιολόγηση, εκπαίδευση των εμπλεκομένων και χρηματοδότηση, μπορεί να αποτελέσει ένα ισχυρό όπλο στην πρόληψη και μείωση της βίας μεταξύ ανηλίκων.
Εν κατακλείδι, η ουσιαστική συμμετοχή της οικογένειας, των εκπαιδευτικών, των τοπικών κοινωνιών και των ίδιων των παιδιών θα είναι καθοριστικής σημασίας για την επιτυχία αυτής της προσπάθειας, καθώς η βία δεν αντιμετωπίζεται με αποσπασματικά μέτρα, αλλά με στρατηγική, συνέπεια και συνεχή διάλογο.