8 Οκτωβρίου 2026 | 513 λέξεις
Η επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα έδωσε στον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου ισχυρή πολιτική σφραγίδα. Η Ελλάδα παρουσιάζεται ως νότια πύλη για αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο που θα κατευθύνεται προς τα Βαλκάνια, την Κεντρική Ευρώπη και την Ουκρανία. Η γεωγραφία, όμως, δημιουργεί ευκαιρία και όχι από μόνη της οικονομικό αποτέλεσμα. Για να μετατραπεί ο χάρτης σε έσοδα, χρειάζονται ανταγωνιστικό κόστος, πραγματικές δεσμεύσεις φορτίων και ολοκληρωμένες διασυνδέσεις.
Στις 7 Οκτωβρίου 2026, η κοινή δήλωση του έκτου Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας και ΗΠΑ κατέγραψε τη βούληση για εμβάθυνση των ενεργειακών δεσμών, με ρητή αναφορά στον Κάθετο Διάδρομο και στις έρευνες υδρογονανθράκων. Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης χαρακτήρισε τον διάδρομο ραχοκοκαλιά για τη μεταφορά αμερικανικού LNG στην Ευρώπη, ενώ ο Αμερικανός ομόλογός του δήλωσε στήριξη σε έργα που ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια. Αυτές είναι επιβεβαιωμένες πολιτικές θέσεις, όχι νέα εμπορική σύμβαση προμήθειας.
Η υποδομή έχει συγκεκριμένο περιεχόμενο. Το LNG μπορεί να εισέρχεται από τη Ρεβυθούσα και την Αλεξανδρούπολη και, μέσω των δικτύων Ελλάδας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας και των βορειότερων αγορών, να κινείται αντίστροφα προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Στη διαδρομή προστίθενται η Σερβία και η Βόρεια Μακεδονία. Σύμφωνα με τα ΝΕΑ, το ελληνικό τμήμα της νέας διασύνδεσης με τη Βόρεια Μακεδονία αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2026 και το γειτονικό τμήμα το 2027.
Η συγκυρία ενισχύει τη ζήτηση για εναλλακτικές οδεύσεις. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θεσπίσει σταδιακή έξοδο από το ρωσικό αέριο, ενώ στην Κεντρική Ευρώπη εκτιμάται ότι θα χρειαστεί να αντικατασταθούν περίπου 20 δισ. κυβικά μέτρα. Τον Μάρτιο, οι διαχειριστές δικτύων της περιοχής συμφώνησαν σε νέο σύστημα τιμολογίων για να γίνει ο διάδρομος ανταγωνιστικότερος από το ενεργειακό έτος 2026 και 2027. Επιπλέον, συμφωνία της Venture Global με την Atlantic SEE προβλέπει από το 2030 τουλάχιστον ένα εκατομμύριο τόνους αμερικανικού LNG ετησίως για είκοσι χρόνια.
Παρά τα παραπάνω, ο διάδρομος δεν είναι ένας ενιαίος αγωγός με εγγυημένη ροή. Είναι αλυσίδα τερματικών σταθμών, εθνικών δικτύων και διασυνδέσεων με διαφορετικά τέλη, τεχνικούς περιορισμούς και ρυθμιστικές αποφάσεις. Κάθε πρόσθετη χρέωση μπορεί να μειώνει την ανταγωνιστικότητα του αερίου όσο αυτό κινείται προς Βορρά. Επίσης, το αμερικανικό LNG κατευθύνεται εκεί όπου η τελική τιμή είναι ελκυστικότερη. Η πολιτική υποστήριξη δεν καταργεί τον ανταγωνισμό από άλλες ευρωπαϊκές εισόδους ούτε τη μεταβλητότητα της διεθνούς αγοράς.
Για την ελληνική οικονομία, το όφελος μπορεί να είναι ευρύτερο από τα τέλη διέλευσης. Η συχνότερη χρήση των υποδομών ενισχύει υπηρεσίες αποθήκευσης, εμπορίας, ναυτιλίας και τεχνικής υποστήριξης, ενώ η αυξημένη ρευστότητα μπορεί να βελτιώσει τη λειτουργία της περιφερειακής αγοράς. Η ανάλυση, ωστόσο, πρέπει να συνυπολογίζει τον κίνδυνο ακριβών υποδομών με χαμηλή αξιοποίηση και τη μακροπρόθεσμη μείωση της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων. Η πρόβλεψη για μελλοντική μεταφορά υδρογόνου προσφέρει προσαρμοστικότητα, όχι ακόμη εξασφαλισμένη απόδοση.
Το συμπέρασμα είναι ότι η επίσκεψη Ρούμπιο αναβάθμισε τον πολιτικό ρόλο της Ελλάδας, αλλά η αγορά θα κρίνει την οικονομική του αξία. Η χώρα διαθέτει τη θέση, τις υποδομές και τον στόλο για να γίνει ενεργειακή πύλη. Για να γίνει και διάδρομος κερδών, πρέπει να εξασφαλίσει συνεχείς ροές, διαφανή και ανταγωνιστικά τιμολόγια, έγκαιρη ολοκλήρωση των συνδέσεων και χρήση των έργων πέρα από το φυσικό αέριο. Τότε η γεωπολιτική επιρροή θα αποκτήσει μετρήσιμο παραγωγικό αποτύπωμα.