Οι τελευταίες δημόσιες τοποθετήσεις της Μαρίας Καρυστιανού, με τις οποίες ουσιαστικά προαναγγέλλει την κάθοδο ενός νέου πολιτικού φορέα στις επόμενες εκλογές, λειτουργούν ως καταλύτης σε ένα ήδη ρευστό πολιτικό περιβάλλον, επειδή μεταφέρουν ένα φορτισμένο κοινωνικό αίτημα και την απονομή δικαιοσύνης και τη λογοδοσία για τα Τέμπη.
Η ίδια η συζήτηση δεν έμεινε στο επίπεδο της φημολογίας, καθώς στον δημόσιο λόγο αποτυπώθηκε ως επιλογή συμμετοχής στις εκλογές ακόμη κι αν ο χρόνος και το σχήμα δεν έχουν πλήρως αποσαφηνιστεί.
Το εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι οι μετρήσεις δεν αντιμετωπίζουν πια το σενάριο ως ουτοπικό. Σε έρευνα της Interview για λογαριασμό της Political, στο υποθετικό σενάριο όπου μετριούνται νέα κόμματα, ένα κόμμα Καρυστιανού εμφανίζεται σε διψήφια επίπεδα, στη δεύτερη θέση πίσω από τη ΝΔ, με ποσοστό 14,5%, ενώ ακολουθούν ΠΑΣΟΚ και ένα πιθανό κόμμα Τσίπρα γύρω στο 10%.
Παράλληλα, σε δημοσκόπηση της GPO που παρουσιάστηκε σε μέσα ενημέρωσης, περίπου 22,8% δηλώνει ότι θα ήταν πολύ ή αρκετά πιθανό να ψηφίσει ένα νέο κόμμα υπό την Καρυστιανού, κάτι που εξηγεί γιατί η υπόθεση αποκτά χαρακτηριστικά «μαγνήτη» για ένα ετερογενές κοινό αγανάκτησης και απογοήτευσης.
Αυτό το είδος δυναμικής μπορεί να επηρεάσει το πολιτικό σύστημα με τρεις τρόπους, που αλληλοτροφοδοτούνται. Πρώτον, ενισχύει τον κατακερματισμό της αντιπολίτευσης, όχι απαραίτητα επειδή κλέβει μόνο από ένα κόμμα, αλλά επειδή προσφέρει ένα νέο όχημα διαμαρτυρίας που μπορεί να τραβήξει αναποφάσιστους και ψηφοφόρους μικρότερων σχημάτων ή περιστασιακούς ψηφοφόρους που κινούνται ανάμεσα σε αντισυστημικές και θεσμικές επιλογές.
Δεύτερον, πιέζει τα υπάρχοντα κόμματα να επανατοποθετηθούν πιο καθαρά στο τρίπτυχο θεσμοί–Δικαιοσύνη–ασφάλεια, καθώς τα Τέμπη δεν λειτουργούν μόνο ως υπόθεση αλλά ως σύμβολο κρατικής επάρκειας και αξιοπιστίας, άρα όποιος δείχνει να εκφράζει ηθική απαίτηση λογοδοσίας αποκτά πολιτικό κεφάλαιο. Τρίτον, δημιουργεί ένα νέο κριτήριο πολιτικής νομιμοποίησης που δεν περνά αποκλειστικά από ιδεολογικές ταυτότητες, αλλά από το αν ένα κόμμα πείθει ότι μπορεί να μετατρέψει την οργή σε εφαρμόσιμη διακυβέρνηση, κάτι που είναι πολύ πιο δύσκολο από το να εκφράσεις μια δίκαιη καταγγελία.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν αυτό απειλεί την κυριαρχία της ΝΔ. Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, η ΝΔ εξακολουθεί να προηγείται καθαρά στην πρόθεση ψήφου και στην εκτίμηση ψήφου σε άλλες μετρήσεις, ενώ σε έρευνα της RealPolls για το Protagon καταγράφεται πρώτη με 24,4% στην πρόθεση ψήφου και 28,7% στην πρόβλεψη αποτελέσματος, με την Πλεύση Ελευθερίας να εμφανίζεται δεύτερη εκείνη τη στιγμή.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι το νέο εγχείρημα δεν απειλεί το κυβερνών κόμμα από την κορυφή, όμως μπορεί να αλλάξει αποφασιστικά τη γεωμετρία του παιχνιδιού, γιατί αν η αντιπολίτευση διασπαστεί περαιτέρω, η ΝΔ μπορεί να διατηρεί πρωτιά χωρίς εύκολη αυτοδυναμία, ή αντίστροφα να χάσει μέρος της πολιτικής της άνεσης αν το θέμα των Τεμπών επανέλθει κλιμακωτά στην επικαιρότητα και συμπαρασύρει την εικόνα αποτελεσματικότητας.
Με άλλα λόγια, η μεγαλύτερη απειλή για την κυριαρχία δεν είναι μόνο το ποσοστό ενός νέου κόμματος, αλλά το αν αυτό αναδιατάσσει τις συμμαχίες, τις δεξαμενές των αναποφάσιστων και τη συνολική εμπιστοσύνη στους θεσμούς.
Υπάρχει όμως και το όριο που θα κρίνει αν η σημερινή δημοσκοπική εκτόξευση μεταφράζεται σε σταθερό πολιτικό μέγεθος. Η μετάβαση από ένα ισχυρό, ηθικά φορτισμένο αίτημα σε κομματική οργάνωση απαιτεί πρόγραμμα, στελέχωση, θέσεις για οικονομία, εξωτερική πολιτική, δημόσια διοίκηση και, κυρίως, αξιοπιστία ότι η κάθαρση δεν θα μείνει σύνθημα.
Επιπλέον, το εγχείρημα θα κριθεί από το αν μπορεί να κρατήσει ενωτικό το ακροατήριό του χωρίς να εγκλωβιστεί σε έναν μονοθεματικό λόγο, καθώς οι εκλογές σπάνια κερδίζονται μόνο με ένα τραύμα, ακόμη κι αν αυτό είναι συλλογικό.
Συμπερασματικά, η προαναγγελία κόμματος από την Καρυστιανού και οι δημοσκοπικές ενδείξεις διψήφιων επιδόσεων δείχνουν ότι το αποτύπωμα των Τεμπών παραμένει πολιτικά ενεργό και μπορεί να αναδιαμορφώσει την αντιπολίτευση, να πιέσει τα κόμματα σε θεσμική αυτοκριτική και να μετακινήσει σημαντικό κομμάτι αναποφάσιστων.
Παρ’ όλα αυτά, η ΝΔ δεν φαίνεται να χάνει άμεσα την πρωτιά από αυτή την εξέλιξη, όμως η κυριαρχία της μπορεί να γίνει πιο εύθραυστη, όχι επειδή εμφανίζεται ένας αυτόματος νικητής απέναντί της, αλλά επειδή ο κατακερματισμός, η οργή και η ζήτηση για λογοδοσία δημιουργούν ένα νέο, απρόβλεπτο πεδίο όπου μια ισχυρή αφορμή μπορεί να μετατραπεί σε μόνιμο πολιτικό ρήγμα.