Η πιθανότητα μιας νέας συμφωνίας κατανομής της παγκόσμιας ισχύος, την οποία αρκετοί αναλυτές αποκαλούν «Νέα Γιάλτα», μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Βλαντιμίρ Πούτιν έχει προκαλέσει έντονες συζητήσεις. Η ιδέα αυτή παραπέμπει στη διάσκεψη της Γιάλτας το 1945, όπου οι ηγέτες των νικητών του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου (ΗΠΑ, Σοβιετική Ένωση, Ηνωμένο Βασίλειο) διαμόρφωσαν τη μεταπολεμική τάξη πραγμάτων, δημιουργώντας ζώνες επιρροής που οδήγησαν στον Ψυχρό Πόλεμο.
Ήδη ο Τραμπ βρίσκεται σε συζητήσεις με τη Ρωσία για την ειρηνευτική διαδικασία και πιέζει ταυτόχρονα την Ουκρανία για μία συμφωνία εγγύησης όσον αφορά τις σπάνιες γαίες που κατέχει. Οι βασικές παράμετροι αυτής της «Νέας Γιάλτας» θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν:
- Κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία με ανταλλάγματα
- Πιθανή αποδοχή της ρωσικής κυριαρχίας σε κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη.
- Υποβάθμιση ή πάγωμα της στρατιωτικής βοήθειας των ΗΠΑ στην Ουκρανία.
- Πιέσεις στο Κίεβο για διαπραγματεύσεις που θα οδηγήσουν σε μια ειρήνη υπό όρους με κυρίαρχη όμως την Ρωσία.
- Ανακατανομή σφαιρών επιρροής στην Ευρώπη
- Πιθανή αποδυνάμωση του ΝΑΤΟ, καθώς ο Τραμπ έχει αμφισβητήσει τη σημασία του.
- Μετατόπιση της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας προς μεγαλύτερη αυτονομία, καθώς οι ΗΠΑ ενδέχεται να περιορίσουν την παρουσία τους.
- Ενίσχυση της ρωσικής επιρροής στην Ανατολική Ευρώπη και στις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης.
- Νέα γεωπολιτικά και οικονομικά deals
- Πιθανή αναθεώρηση των κυρώσεων στη Ρωσία ώστε να ευνοηθούν οι αμερικανικές επιχειρήσεις.
- Μεταβολές στις σχέσεις με την Κίνα, ίσως με διαχωρισμό των ρόλων των δύο μεγάλων δυνάμεων σε διάφορες περιοχές του κόσμου.
- Προώθηση μιας realpolitik στρατηγικής, όπου οι ΗΠΑ επικεντρώνονται περισσότερο σε εμπορικές συμφωνίες και λιγότερο σε ιδεολογικές ή ηθικές αρχές.
Με βάση τα παραπάνω, οι κίνδυνοι για την ΕΕ και την παγκόσμια οικονομία με βάση τα τωρινά δεδομένα είναι οι ακόλουθοι:
- Αποδυνάμωση του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Άμυνας
- Αν οι ΗΠΑ μειώσουν τη στρατιωτική τους στήριξη, οι ευρωπαϊκές χώρες θα πρέπει να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες, με οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες.
- Μια νέα κρίση ασφαλείας θα μπορούσε να προκύψει, ειδικά στις Βαλτικές χώρες και την Πολωνία.
- Διαίρεση της ΕΕ
- Χώρες με φιλοαμερικανική πολιτική (όπως η Πολωνία και τα κράτη της Βαλτικής) θα έρθουν σε σύγκρουση με πιο ουδέτερες ή φιλορωσικές χώρες (όπως η Ουγγαρία).
- Πιθανές οικονομικές επιπτώσεις αν η Ρωσία ενισχυθεί και η ΕΕ αντιμετωπίσει ενεργειακή κρίση.
- Αλλαγή ισορροπιών στην παγκόσμια οικονομία
- Μια πιθανή άρση των κυρώσεων στη Ρωσία θα έδινε ώθηση στη ρωσική οικονομία, αλλά θα υπονόμευε το δυτικό σύστημα κυρώσεων.
- Πιθανή αύξηση του προστατευτισμού και του οικονομικού εθνικισμού στις ΗΠΑ, κάτι που θα αποσταθεροποιούσε τις διεθνείς αγορές.
- Ενίσχυση των αυταρχικών καθεστώτων παγκοσμίως, αν η Δύση δείξει αδυναμία να διατηρήσει τις αξίες της.
Συμπερασματικά, ο πρόεδρος Τραμπ είναι πιθανό να επιδιώξει μια ριζική αναθεώρηση της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ για μακρό χρονικό διάστημα, αναζητώντας μια «Νέα Γιάλτα» με τη Ρωσία και άλλες δυνάμεις. Αν και μια τέτοια συμφωνία θα μπορούσε να φέρει μία επίπλαστη σταθερότητα, οι μακροπρόθεσμοι κίνδυνοι είναι σοβαροί για την Ευρώπη, την παγκόσμια οικονομία και τη δημοκρατική τάξη.
Σε κάθε περίπτωση, η ΕΕ θα πρέπει να προετοιμαστεί για κάθε γεωπολιτικό ενδεχόμενο, ενισχύοντας την ανεξαρτησία της σε θέματα άμυνας και ενέργειας, ώστε να μην εξαρτάται αποκλειστικά από τις αμερικανικές αποφάσεις.