Η πιθανότητα ενός μείζονος πολέμου μεταξύ της Ρωσίας και της Δύσης με αιχμή του δόρατος την Ευρωπαϊκή Ένωση, δεν αποτελεί πλέον αποκύημα φαντασίας. Αντιθέτως, εξελίσσεται σταδιακά σε σενάριο επιχειρησιακής ετοιμότητας, με ορίζοντα το 2030. Τα μηνύματα είναι πολλά, οι ενδείξεις ξεκάθαρες, και η γεωπολιτική συγκυρία μεταβάλλεται ραγδαία.
Μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, η Δύση κατάλαβε ότι η εποχή των ατελείωτων ειρηνικών δεκαετιών στην Ευρώπη έχει τελειώσει. Οι ΗΠΑ, το NATO και η ΕΕ εντείνουν τις ασκήσεις, αναβαθμίζουν την πολεμική τους ετοιμότητα, και πλέον επενδύουν συστηματικά στη στρατιωτική χρήση υποδομών που μέχρι πρόσφατα είχαν αποκλειστικά πολιτικό χαρακτήρα.
Κρίσιμες υποδομές όπως:
- Λιμάνια της Βαλτικής και του Ατλαντικού, ιδίως σε Ολλανδία, Γερμανία, Πολωνία και Νορβηγία, αναβαθμίζονται ώστε να μπορούν να δέχονται στρατιωτικά πλοία και εξοπλισμό ταχείας αποβίβασης.
- Σιδηροδρομικές αρτηρίες και σήραγγες, όπως οι συνδέσεις από τη δυτική Ευρώπη προς τα κράτη της Βαλτικής και την Πολωνία, ενισχύονται με στόχο να επιτρέπουν τη μεταφορά αρμάτων μάχης και βαρύ εξοπλισμού.
- Αεροδρόμια αναβαθμίζονται ώστε να υποδέχονται στρατηγικά μεταγωγικά αεροσκάφη, ακόμα και νυχτερινές ώρες ή υπό εμπόλεμες συνθήκες.
- Ενεργειακές υποδομές, ιδίως LNG terminals και αγωγοί, προστατεύονται και εντάσσονται σε στρατηγικούς σχεδιασμούς διατήρησης ενεργειακής αυτονομίας σε περιόδους πολέμου.
Πιο συγκεκριμένα, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη αρχίσει να προειδοποιούν τους Ευρωπαίους ότι πρέπει να «πάρουν την ασφάλειά τους στα χέρια τους». Με το ενδεχόμενο επιστροφής του Τραμπ ή άλλου απομονωτιστή προέδρου, η δέσμευση των ΗΠΑ για άμεση στρατιωτική στήριξη ενδέχεται να αμφισβητηθεί. Γι’ αυτό και επιδιώκεται η ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία.
Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον:
- Ενισχύει τη μόνιμη παρουσία αμερικανικών στρατευμάτων σε Πολωνία, Βαλτικές χώρες και Ρουμανία.
- Προωθεί τη συνεργασία στον κυβερνοχώρο και στην τεχνητή νοημοσύνη για στρατιωτικούς σκοπούς.
- Ενισχύει την παραγωγή αμυντικού υλικού σε ΗΠΑ και Ευρώπη, με κοινά πρότυπα και ταχύτατες παραδόσεις.
Η Ρωσία, παρά τις απώλειες στην Ουκρανία, συνεχίζει την πολεμική της ρητορική και εξοπλίζεται με στόχο μια μακροχρόνια αναμέτρηση. Ο Πούτιν δηλώνει ξεκάθαρα ότι οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης που «ανήκαν» στην σφαίρα της Σοβιετικής Ένωσης πρέπει να επιστρέψουν υπό ρωσική επιρροή.
Σενάρια που εξετάζονται από αναλυτές περιλαμβάνουν:
- Επιχειρήσεις “υβριδικού πολέμου” σε Λιθουανία, Εσθονία, ή Φινλανδία, με χρήση παραστρατιωτικών ομάδων, κυβερνοεπιθέσεων και προπαγάνδας.
- Απόπειρα ελέγχου του διαδρόμου Suwalki, που ενώνει Πολωνία με Λιθουανία, απομονώνοντας τις Βαλτικές χώρες από την υπόλοιπη Ευρώπη.
- Πιθανές αναταραχές στα Βαλκάνια, όπου Ρωσία έχει ακόμη επιρροή (Σερβία, Βοσνία), με σκοπό τη διάσπαση της ΝΑ πτέρυγας του ΝΑΤΟ.
Οι υπόλοιποι γεωπολιτικοί παίκτες έως το 2030 ενδέχεται να έχουν εμπλοκή ως ακολούθως :
Κίνα: Θα συνεχίσει να υποστηρίζει διακριτικά τη Ρωσία, εφόσον αυτό εξυπηρετεί την αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ, αλλά χωρίς να επιθυμεί μια ολοκληρωτική σύγκρουση στην Ευρώπη, καθώς θίγει τις οικονομικές της σχέσεις.
Τουρκία: Παίζει διπλό παιχνίδι. Ενώ είναι μέλος του ΝΑΤΟ, συχνά δρα ως μεσολαβητής ή ανεξάρτητος παράγοντας, ενισχύοντας τη δική της γεωπολιτική ισχύ.
Ινδία – Παγκόσμιος Νότος: Κρατούν ουδέτερη στάση, επιδιώκοντας εμπορικά και ενεργειακά οφέλη από όλες τις πλευρές.
Εν κατακλείδι, μέχρι το 2030, η Δύση και η ΕΕ ετοιμάζονται για το «αδιανόητο» —μια άμεση στρατιωτική αναμέτρηση με τη Ρωσία. Οι υποδομές μετατρέπονται σιωπηρά σε στρατιωτικά εργαλεία, οι στρατοί ενισχύονται, και η γεωπολιτική σκακιέρα αλλάζει μορφή. Η ειρήνη μπορεί να παραμείνει εφικτός στόχος, αλλά μόνο αν η αποτροπή είναι πειστική και η ετοιμότητα πλήρης.