Τα τελευταία χρόνια, ένα από τα πλέον επίμονα και ευαίσθητα ζητήματα στη σχέση πολιτών και κράτους ήταν οι διεκδικήσεις του Δημοσίου επί ιδιωτικών περιουσιών, οι οποίες συχνά οδηγούσαν σε χρονοβόρες δικαστικές διαμάχες, αβεβαιότητα και αίσθημα ανασφάλειας δικαίου.
Οι νέες παρεμβάσεις της κυβέρνησης επιχειρούν να αντιμετωπίσουν αυτή τη διαχρονική παθογένεια, επιχειρώντας να αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών προς τη Δημόσια Διοίκηση και να δημιουργήσουν ένα πιο σταθερό περιβάλλον για την οικονομική ανάπτυξη και την αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας.
Πιο συγκεκριμένα, η πρώτη σημαντική τομή αφορά την απόφαση του Δημοσίου να μην προβάλλει δικαιώματα κυριότητας ούτε να κινεί δικαστικές διαδικασίες σε περιπτώσεις όπου υπάρχει μεταγεγραμμένος τίτλος ιδιοκτησίας πριν από το 1975. Η ρύθμιση αυτή έρχεται να επιλύσει πολυάριθμες περιπτώσεις κατά τις οποίες το κράτος εμφανιζόταν μετά από δεκαετίες αμφισβητώντας ακίνητα πολιτών, ακόμη και όταν υπήρχαν σαφείς και νόμιμοι τίτλοι καταχωρισμένοι στα βιβλία μεταγραφών.
Με τη συγκεκριμένη παρέμβαση ενισχύεται η ασφάλεια δικαίου, καθώς αναγνωρίζεται ότι η έννοια της ιδιοκτησίας δεν μπορεί να παραμένει διαρκώς υπό αμφισβήτηση. Παράλληλα, δημιουργούνται προϋποθέσεις για την αξιοποίηση ακινήτων που μέχρι σήμερα παρέμεναν «παγωμένα» λόγω δικαστικών εκκρεμοτήτων, γεγονός που αναμένεται να ενισχύσει την αγορά ακινήτων και την επενδυτική δραστηριότητα.
Ιδιαίτερη κοινωνική και ιστορική βαρύτητα έχει η δεύτερη παρέμβαση, η οποία κλείνει οριστικά το ζήτημα των προσφυγικών εγκαταστάσεων που πραγματοποιήθηκαν με κρατική καθοδήγηση μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή.
Για δεκαετίες, οικογένειες που εγκαταστάθηκαν σε περιοχές με υπόδειξη της Πολιτείας αντιμετώπιζαν το ενδεχόμενο να βρεθούν αντιμέτωπες με διεκδικήσεις του ίδιου του κράτους. Η νέα ρύθμιση αποκαθιστά μια ιστορική αδικία και στέλνει ισχυρό μήνυμα κοινωνικής δικαιοσύνης, καθώς αναγνωρίζει ότι η Πολιτεία οφείλει να προστατεύει όσους εμπιστεύθηκαν τις αποφάσεις της.
Παράλληλα, απομακρύνεται ένα σημαντικό εμπόδιο για την οριστική τακτοποίηση περιουσιών και την ένταξή τους στην οικονομική δραστηριότητα.
Η τρίτη παρέμβαση αφορά περιπτώσεις όπου οι πολίτες διαθέτουν παραχωρητήρια ή άλλους τίτλους που έχουν εκδοθεί από τη Δημόσια Διοίκηση. Μέχρι σήμερα, δεν ήταν σπάνιο το φαινόμενο το κράτος να αμφισβητεί δικές του διοικητικές πράξεις, οδηγώντας πολίτες σε δικαστικές αντιπαραθέσεις με την ίδια τη διοίκηση που τους είχε παραχωρήσει τα ακίνητα. Με τη νέα ρύθμιση ενισχύεται η αρχή της διοικητικής συνέπειας και της καλής πίστης, καθώς το κράτος αναλαμβάνει την ευθύνη των πράξεών του και προστατεύει όσους βασίστηκαν σε αυτές. Έτσι ενισχύεται η αξιοπιστία της δημόσιας διοίκησης και μειώνεται το διοικητικό και δικαστικό κόστος τόσο για το κράτος όσο και για τους πολίτες.
Επίσης, η κατάργηση των εκκρεμών δικών για τις συγκεκριμένες κατηγορίες περιουσιών επιταχύνει την απονομή της δικαιοσύνης και αποσυμφορεί τα δικαστήρια από υποθέσεις που συχνά διαρκούσαν δεκαετίες. Η ρύθμιση εφαρμόζεται στοχευμένα και διασφαλίζει την προστασία δημόσιων αγαθών, καθώς εξαιρούνται ρητά κοινόχρηστα ακίνητα όπως αιγιαλοί και αρχαιολογικοί χώροι, ενώ διατηρείται πλήρως η εφαρμογή της δασικής νομοθεσίας.
Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται ισορροπία μεταξύ προστασίας της δημόσιας περιουσίας και διασφάλισης των δικαιωμάτων των πολιτών.
Στο ίδιο πνεύμα εντάσσεται και η καθιέρωση πάγιου κανόνα που περιορίζει τη χρήση ένδικων μέσων από το Δημόσιο σε υποθέσεις με ιδιαίτερη κοινωνική σημασία, όπως περιπτώσεις θανάτων, βαριάς αναπηρίας, φυσικών καταστροφών ή ατυχημάτων σε δημόσιες υποδομές.
Η προσέγγιση αυτή ενισχύει την ανθρώπινη διάσταση της διοίκησης και συμβάλλει στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών, καθώς το κράτος εμφανίζεται πλέον περισσότερο υποστηρικτικό απέναντι σε περιπτώσεις όπου κυριαρχεί το κοινωνικό και ηθικό στοιχείο.
Οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις έχουν σημαντικές προεκτάσεις και στην οικονομία. Η άρση της αβεβαιότητας γύρω από την ιδιοκτησία ακινήτων ενισχύει την επενδυτική εμπιστοσύνη και διευκολύνει τη μεταβίβαση, αξιοποίηση και χρηματοδότηση περιουσιών.
Επιπλέον, μειώνεται το διοικητικό κόστος και ο χρόνος που απαιτείται για τη διευθέτηση ιδιοκτησιακών διαφορών, γεγονός που βελτιώνει το επιχειρηματικό περιβάλλον και ενισχύει τη ρευστότητα στην αγορά ακινήτων. Ταυτόχρονα, η ενίσχυση της εμπιστοσύνης προς τη Δημόσια Διοίκηση δημιουργεί θετικό κλίμα για επενδύσεις και οικονομική δραστηριότητα συνολικά.
Συμπερασματικά, οι νέες ρυθμίσεις αποτελούν μια ουσιαστική προσπάθεια εξορθολογισμού της σχέσης κράτους και πολιτών στον τομέα της ιδιοκτησίας. Με την αποκατάσταση της ασφάλειας δικαίου, την αναγνώριση ιστορικών και κοινωνικών ιδιαιτεροτήτων και την ενίσχυση της διοικητικής συνέπειας, δημιουργείται ένα πιο αξιόπιστο και δίκαιο πλαίσιο λειτουργίας της Πολιτείας, που συμβάλλει και στη συνολική ενίσχυση της οικονομίας, προωθώντας ένα περιβάλλον σταθερότητας, επενδύσεων και βιώσιμης ανάπτυξης.