Χθες, σε μία κρίσιμη συνάντηση στη Νότια Κορέα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump συναντήθηκε με τον πρόεδρο της Κίνας Xi Jinping στη πρώτη κατ’ ιδίαν συνάντηση των δύο ηγετών από το 2019, με φόντο την αυξανόμενη ένταση στον τομέα του εμπορίου και τον στρατηγικό έλεγχο των σπάνιων γαιών.
Η επίσημη δήλωση του Τραμπ ανέφερε πως το ζήτημα των σπάνιων γαιών έχει επιλυθεί και πως η Κίνα συμφώνησε να διατηρήσει τις εξαγωγές της κατά τη διάρκεια μίας ετήσιας συμφωνίας που, όπως σημείωσε, θα επεκτείνεται ετησίως.
Στην πράξη, η συμφωνία προβλέπει ότι η Κίνα θα αναστείλει για ένα χρόνο την εφαρμογή των πρόσφατων περιορισμών της στις εξαγωγές σπάνιων γαιών, όπως εκείνων που επηρεάζουν τα μαγνητικά υλικά που απαιτούνται για ηλεκτρικά οχήματα και αμυντικές εφαρμογές.
Από την άλλη πλευρά, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι θα μειώσουν ορισμένα ειδικά τιμολόγια (tariffs) που είχαν επιβληθεί για κυρίως το ζήτημα της παραγωγής συνθετικών οπιοειδών (όπως το fentanyl) από κινεζικές προμηθευτικές αλυσίδες, από το 20% στο 10%.
Ο Τραμπ επίσης δήλωσε ότι η συνολική επιβάρυνση δασμών για κινεζικά προϊόντα θα μειωθεί από 57% σε 47%.
Σε ό,τι αφορά το εμπόριο γεωργικών προϊόντων, ο Τραμπ υποστήριξε πως η Κίνα δεσμεύτηκε να επαναλάβει τις εισαγωγές αμερικανικών σόγιας, ως μέρος της ευρύτερης συμφωνίας.
Δεν υπάρχουν, όμως, προς το παρόν δημόσιες λεπτομέρειες για το ύψος ή το χρονοδιάγραμμα αυτών των αγορών.
Από την πλευρά των αναλυτών, η εκτίμηση είναι μεικτή. Η πλευρά των ΗΠΑ και ορισμένοι παρατηρητές χαιρετίζουν τη συμφωνία ως σημαντικό βήμα διόρθωσης των προοπτικών και μείωσης της έντασης στις αλυσίδες της παγκόσμιας εφοδιαστικής για κρίσιμες πρώτες ύλες.
Από την άλλη, αρκετοί στρατηγικοί αναλυτές προειδοποιούν ότι η συμφωνία μεταθέτει απλώς τις εκκρεμότητες και δεν διασφαλίζει μακροπρόθεσμη αλλαγή της στρατηγικής της Κίνας στην παραγωγή και εξαγωγή σπάνιων γαιών ή του εμπορικού της προσανατολισμού.
Ενδεικτικά, αν και η Κίνα συμφώνησε να αναστείλει (για ένα έτος) τους νέους περιορισμούς της, διατηρεί στο σύνολο το δικαίωμά της να τους εφαρμόσει στο τέλος της περιόδου ή να επαναδιαπραγματευτεί όρους.
Επιπλέον, η Κίνα δεν φανέρωσε ότι εγκαταλείπει την γεωπολιτική της στρατηγική που στηρίζεται σε εξαγόμενες πρώτες ύλες και τεχνολογικά κρίσιμες αλυσίδες για να προωθήσει ευρύτερους στόχους ισχύος.
Συνοψίζοντας λοιπόν, μπορούμε να πούμε ότι η συνάντηση Τραμπ–Σι πέτυχε ένα βραχυπρόθεσμο περιορισμό της έντασης και μία τυπική συμφωνία που δίνει στην αμερικανική πλευρά μία συμβολική νίκη με την κατάργηση των ορατών οδικών εμποδίων στις σπάνιες γαίες, τη μείωση των δασμών και την επαναφορά αγροτικών αγορών.
Ωστόσο, η Κίνα δεν φαίνεται να έχει δεσμευθεί σε αλλαγή της βασικής στρατηγικής της, καθώς η συμφωνία της προσφέρει την ευελιξία να κρατήσει τα ηνία πάνω σε κρίσιμα υλικά και να αξιοποιήσει τον χρόνο για εσωτερική ανασύνταξη.
Κατά συνέπεια, ο πρόεδρος Τραμπ κέρδισε σαφώς ένα διπλωματικό σημείο, αλλά δεν είναι βέβαιο ακόμη ότι έθεσε την Κίνα εκτός παιχνιδιού και αυτό γιατί η Κίνα διατήρησε τα όπλα της και συνεχίζει να κινείται με τη δική της εμπορική και γεωπολιτική προσέγγιση, προσπαθώντας μακροπρόθεσμα να αναδειχθεί ως η κορυφαία οικονομία του κόσμου.