Ένα τέλος δύο ευρώ δύσκολα μοιάζει ικανό να αλλάξει μια αγορά δισεκατομμυρίων. Από την 1η Νοεμβρίου, όμως, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα το επιβάλλει ανά είδος στις εξ αποστάσεως πωλήσεις εισαγόμενων προϊόντων. Μαζί με τον προσωρινό δασμό των τριών ευρώ που ισχύει από τον Ιούλιο, η νέα χρέωση δεν αυξάνει απλώς την τιμή ενός φθηνού δέματος. Αλλάζει τη γεωγραφία των αποθηκών, των τελωνείων και του ανταγωνισμού.
Τα επιβεβαιωμένα δεδομένα είναι σαφή. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ορίζει το τέλος διαχείρισης στα δύο ευρώ ανά είδος, ανεξάρτητα από την αξία του, για αγαθά που πωλούνται διαδικτυακά και εισάγονται από τρίτες χώρες. Για αποστολές έως 150 ευρώ προστίθεται στον υφιστάμενο δασμό των τριών ευρώ ανά τελωνειακή κατηγορία. Έτσι, μια παραγγελία με διαφορετικά είδη μπορεί να επιβαρυνθεί πολλαπλά και η τελική χρέωση να πάψει να είναι αμελητέα σε σχέση με την αξία της.
Η κλίμακα εξηγεί την ευρωπαϊκή παρέμβαση. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι αποστολές ηλεκτρονικού εμπορίου αξίας κάτω των 150 ευρώ προς την ΕΕ αυξήθηκαν από 1,4 δισεκατομμύρια το 2022 σε 5,8 δισεκατομμύρια το 2025. Οι τελωνειακές αρχές καλούνται να ελέγχουν έναν όγκο που ξεπερνά τις δυνατότητές τους, ενώ η Επιτροπή συνδέει το τέλος με το κόστος ελέγχου δεδομένων, ανάλυσης κινδύνου, υποδομών και εποπτείας προϊόντων.
Οι πλατφόρμες δεν περιμένουν παθητικά. Η Shein έχει διευρύνει την αποθηκευτική της παρουσία στην Πολωνία και μεταφέρει περισσότερα προϊόντα μαζικά στην Ευρώπη. Η Amazon αναφέρει ότι το 97% των ευρωπαϊκών αποστολών της εκτελείται ήδη από αποθήκες εντός της Ένωσης. Παράλληλα, το in.gr καταγράφει ότι η Τουρκία μπορεί να εξελιχθεί σε πύλη εισόδου, καθώς οι επιχειρήσεις αναζητούν διαδρομές που μειώνουν χρόνο και κόστος.
Εδώ αρχίζει η ανάλυση. Το μέτρο δεν πρόκειται να εξαφανίσει το μοντέλο των Temu και Shein. Πιθανότερα θα το μετασχηματίσει. Οι πλατφόρμες διαθέτουν όγκο, δεδομένα ζήτησης και διαπραγματευτική ισχύ, ώστε να μεταφέρουν μέρος της επιβάρυνσης στους προμηθευτές, να συγκεντρώνουν φορτία και να αποθηκεύουν τα δημοφιλέστερα προϊόντα κοντά στον καταναλωτή. Οι μικρότεροι πωλητές, αντίθετα, θα δυσκολευθούν περισσότερο να απορροφήσουν το κόστος ή να χρηματοδοτήσουν ευρωπαϊκό απόθεμα.
Αυτό δημιουργεί ένα παράδοξο. Η Ευρώπη επιδιώκει δικαιότερο ανταγωνισμό για τους εμπόρους της, αλλά μπορεί ταυτόχρονα να ενισχύσει τους μεγαλύτερους διεθνείς παίκτες έναντι των μικρών εξαγωγέων. Το ουσιαστικό όφελος θα κριθεί από τους ελέγχους. Αν το δίευρο γίνει απλώς δημοσιονομική είσπραξη, ο καταναλωτής θα πληρώσει περισσότερο χωρίς ανάλογη ασφάλεια. Αν χρηματοδοτήσει ιχνηλασιμότητα, στοχευμένους ελέγχους και απομάκρυνση μη συμμορφούμενων προϊόντων, θα διορθώσει μια πραγματική στρέβλωση της ενιαίας αγοράς.
Το συμπέρασμα είναι ότι η 1η Νοεμβρίου δεν σηματοδοτεί το τέλος του εξαιρετικά φθηνού ηλεκτρονικού εμπορίου, αλλά το τέλος της ανέξοδης πρόσβασης στην Ευρώπη. Το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα μετακινείται από το φθηνότερο προϊόν προς την καλύτερη εφοδιαστική οργάνωση, τα ευρωπαϊκά αποθέματα και τη συμμόρφωση, με νέους όρους και κανόνες.