ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
1 Οκτωβρίου 2026 | 473 λέξεις
Ο χάλυβας γίνεται το νέο σύνορο του εμπορικού πολέμου. Στις 30 Σεπτεμβρίου, 28 οικονομίες του Παγκόσμιου Φόρουμ για την Πλεονάζουσα Παραγωγική Ικανότητα Χάλυβα υιοθέτησαν στο Μιλγουόκι κοινό πλαίσιο δράσης απέναντι στην υπερπαραγωγή. Η συμφωνία δεν επιβάλλει έναν ενιαίο δασμό. Ανοίγει όμως τον δρόμο για περισσότερες έρευνες αντιντάμπινγκ, μέτρα κατά επιδοτήσεων και αυστηρότερη ιχνηλάτηση της χώρας όπου το μέταλλο έλιωσε και χύθηκε.
Τα επιβεβαιωμένα δεδομένα εξηγούν την ένταση. Ο ΟΟΣΑ εκτιμά ότι η πλεονάζουσα δυναμικότητα θα αυξηθεί από 601 εκατ. τόνους το 2024 σε 745 εκατ. τόνους το 2028, το υψηλότερο επίπεδο δεκαετίας. Η Κίνα παράγει πάνω από τον μισό παγκόσμιο χάλυβα, αλλά δεν συμμετέχει στο φόρουμ, όπως και η Ινδία. Το πλαίσιο ζητεί επίσης να αποφεύγονται επιδοτήσεις που κρατούν ζωντανές ζημιογόνες μονάδες ή δημιουργούν νέα μη βιώσιμα εργοστάσια.
Η Ευρώπη έχει ήδη περάσει από τις διακηρύξεις στην άμυνα. Από την 1η Ιουλίου εφαρμόζει ετήσια αδασμολόγητη ποσόστωση 18,3 εκατ. τόνων και δασμό 50% στις εισαγωγές πέρα από το όριο, για τριάντα κατηγορίες προϊόντων. Στις 28 Σεπτεμβρίου η Κομισιόν άνοιξε στοχευμένη διαβούλευση για τις πρώτες επιπτώσεις του καθεστώτος σε παραγωγούς, χρήστες χάλυβα και εισαγωγείς. Αυτό είναι κρίσιμο, επειδή η προστασία της χαλυβουργίας μεταφέρει κόστος σε κατασκευές, μηχανήματα, αυτοκίνητα και υποδομές.
Η πολιτική πίεση δεν προκύπτει μόνο από τον όγκο. Η ασθενής κινεζική εσωτερική ζήτηση ωθεί περισσότερη παραγωγή προς τις εξαγωγές, ενώ μόλις το 7,8% των κινεζικών χαλυβουργείων υψικαμίνου ήταν κερδοφόρο στα μέσα Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με ανάλυση που δημοσίευσε το Newmoney. Η ίδια η κινεζική βιομηχανική ένωση ζήτησε μεγαλύτερη πειθαρχία στην παραγωγή. Παρά τη μείωση κατά 3,6% σε ετήσια βάση, η Κίνα παρήγαγε 76,9 εκατ. τόνους αργού χάλυβα μόνο τον Ιούλιο.
Η ανάλυση αρχίζει εκεί όπου τελειώνουν τα στοιχεία. Το πλαίσιο του Μιλγουόκι μετατρέπει την υπερπαραγωγή από κλαδικό πρόβλημα σε γενική αρχή εμπορικής άμυνας. Εφόσον τα μέτρα επεκταθούν και σε προϊόντα που περιέχουν χάλυβα, οι έλεγχοι μπορούν να φθάσουν βαθύτερα στις αλυσίδες αξίας. Έτσι περιορίζεται η παράκαμψη των δασμών μέσω τρίτων χωρών, αλλά αυξάνεται ο κίνδυνος διαφορετικών εθνικών κανόνων, περισσότερης γραφειοκρατίας και ακριβότερων εισροών.
Για την Ευρώπη το δίλημμα είναι πραγματικό. Ο φθηνός εισαγόμενος χάλυβας συγκρατεί το κόστος έργων και βιομηχανικών προϊόντων. Ταυτόχρονα, αν εξαφανιστεί η εγχώρια παραγωγική βάση, η ήπειρος θα εξαρτάται από τρίτους για ένα υλικό κρίσιμο στην άμυνα, στην ενέργεια και στις μεταφορές, ενώ θα δυσκολεύεται να χρηματοδοτήσει καθαρότερες μονάδες. Η σωστή απάντηση δεν είναι η μόνιμη απομόνωση, αλλά στοχευμένα μέτρα με αποδείξεις, κοινά δεδομένα και τακτικό έλεγχο των επιπτώσεων στους χρήστες.
Το συμπέρασμα είναι ότι το νέο τείχος του χάλυβα δεν χτίστηκε ακόμη, αλλά τα θεμέλιά του μπήκαν. Οι 28 οικονομίες συμφώνησαν στον ορισμό του προβλήματος, όχι σε ενιαία λύση. Αν ο συντονισμός περιορίσει στρεβλωτικές επιδοτήσεις χωρίς να εξελιχθεί σε ανεξέλεγκτο προστατευτισμό, μπορεί να αποκαταστήσει πιο δίκαιο ανταγωνισμό. Αν όμως κάθε χώρα προσθέσει το δικό της εμπόδιο, ο χάλυβας θα ακριβύνει και ο εμπορικός κατακερματισμός θα εξαπλωθεί πολύ πέρα από τα χαλυβουργεία.